Onderzoek naar dierenwelzijn kippen tijdens transport

Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) en de universiteit van Gent doen momenteel onderzoek naar het dierenwelzijn van vleeskuikens tijdens het transport. Tegen februari 2016 hopen de onderzoekers zicht te hebben op de impact van stressfactoren zoals extreme temperaturen, uitputting, honger, dorst, vangmethode en transportduur op het welzijn van de dieren.

Specifiek focust het WELLTRANS-project zich op eendagskuikens en vleeskippen tijdens transport over de weg, gaande van het vangen tot en met het uitladen op het pluimveebedrijf en aan het slachthuis. “Er zijn twee redenen waarom voor deze focus gekozen hebben. Enerzijds geeft de burger aan dat het verbeteren van het welzijn van kippen prioritair is en anderzijds zijn het de Vlaamse vleeskippenhouders zelf die vinden dat het dierenleed groter is tijdens het transport dan tijdens de opkweek of de slacht”, legt onderzoekster Leonie Jacobs uit.

Om het effect van transport op het dierenwelzijn van vleeskippen te onderzoeken, kan men bijvoorbeeld de transportduur of de ladingsdichtheid gaan bekijken. “Het probleem daarmee is dat er complexe interacties bestaan tussen dergelijke normen. Een hoge bezettingsdichtheid van de containers kan bijvoorbeeld problematisch zijn bij warm weer, maar kan uiterst geschikt zijn bij koud weer”, aldus Jacobs. Daarom is het veel beter om dit effect via diergebonden indicatoren te gaan meten, zoals hijgende kippen, vleugelbreuken, enz.

Om die reden zijn de onderzoekers die betrokken zijn bij het WELLTRANS-project van start gegaan met het inventariseren en beschrijven van de huidige transportomstandigheden van eendagskuikens en vleeskippen in België door interviews af te nemen van mensen uit de sector. “Daarnaast hebben we een praktische methodiek ontwikkeld om het welzijn van vleeskippen te scoren tijdens het transport. Deze methodiek is verwerkt tot een protocol met diergebonden, betrouwbare, valide en logistiek haalbare indicatoren die mogelijke transportgebonden dierenwelzijnsrisico’s zo volledig mogelijk dekken”, klinkt het.

Om een idee te krijgen van de dierenwelzijnsproblemen die eendagskuikens ervaren, werden vijf Vlaamse broeiers en zes pluimveehouders geïnterviewd. Het is de broeier die instaat voor het rapen, laden, transporteren en uitladen van de kuikens. “Transport van eendagskuikens is op zichzelf bijzonder. Bij geen enkel ander landbouwdier worden transporten uitgevoerd in de directe postnatale periode”, zeggen de onderzoekers. Uit de literatuur blijkt dat hitte- en koudestress, uitputting, uitdroging, angst en ziekte de meest voorkomende problemen zijn bij eendagskuikens.

In de vleeskippensector werden zes pluimveehouders, vijf slachthuismedewerkers, drie transporteurs en twee vangploegmedewerkers bevraagd over de knelpunten op vlak van dierenwelzijn. Daaruit blijkt dat de omstandigheden waaronder het vangen gebeurt (tijdstip, temperatuur, ervaring van de vangploeg) een rol spelen, net zoals de vangmethode (manueel of machinaal). Daarnaast beïnvloedt de bezettingsgraad in de vangcontainers en de omgevingstemperatuur bij het transport het welzijn van de dieren. In het slachthuis zelf oefenen de wachttijd en de omgevingsfactoren tijdens die wachttijd een invloed uit.

Daarnaast werd het nieuw ontwikkelde protocol getest en toegepast op commerciële transporten in België om de voornaamste welzijnsproblemen in kaart te brengen. Na een twintigtal zomertransporten werd een tussentijdse evaluatie uitgevoerd. Hoewel de data nog verder dienen onderzocht te worden, konden de onderzoekers nu al vaststellen dat er een significante daling van de lichaamstemperatuur van de dieren optrad naarmate het transport vorderde. Die daling valt te verklaren doordat een aantal transporten werd besproeid om af te koelen en doordat kippen die uitgevast zijn, een lager metabolisme hebben waardoor de lichaamstemperatuur afneemt.

Op vlak van gewichtsverlies blijkt dat de dieren tijdens het transport gemiddeld zes procent lichaamsgewicht verloren doordat zij gevast werden, vocht verloren en ontlasting kwijtraakten. Eén van de welzijnsproblemen bij vleeskippen is vleugelbreuken. Zowel na het vangen als na het transport observeerden de onderzoekers een significante toename van vleugelbreuken. Ongeveer drie procent van de kippen had een vleugelbreuk na transport. “Het is echter nog niet duidelijk of dit door het vangen en het laden of door het transport werd veroorzaakt”, zegt Leonie Jacobs.

Tot slot hebben de onderzoekers een aantal omgevingsfactoren gelinkt aan welzijnsproblemen tijdens het transport. Bij de 20 zomertransporten werd geen effect van transport- of wachtduur op de mortaliteit tijdens het hele transportgebeuren vastgesteld. Wel werd een significant verband gevonden met de omgevingstemperatuur. De mortaliteit en het percentage vleugelbreuken namen toe wanneer de gemiddelde omgevingstemperatuur hoger was.

De onderzoekers zien twee verklaringen. Zo kan het zijn dat de kippen door hittestress en uitputting instorten waardoor ze zich niet meer schrap kunnen zetten tijdens het vangen en transporteren. Daarnaast kan een hoge omgevingstemperatuur het vangwerk extra zwaar maken voor de vangploeg waardoor ze minder voorzichtig te werk gaan.

In de nabije toekomst gaan ILVO en UGent nog meer transporten evalueren. Tegen 2016 moet dat uitmonden in een protocol voor het evalueren en transporteren van vleeskippen op slachtleeftijd dat onder praktijkomstandigheden valt toe te passen. “Daarnaast willen we zicht hebben op de invloed van het transport op de uiteindelijke vleeskwaliteit en het slachtrendement van de kippen. Tot slot hopen we oplossingen te vinden voor de belangrijkste geïdentificeerde welzijnsproblemen tijdens het transport”, klinkt het nog.