"Om de milieuargumenten kan je moeilijk heen"

Is vlees eten stilaan passé? Op die vraag tracht de Campuskrant van de KU Leuven een antwoord te formuleren. Professoren voeding en gezondheid, bio-economie en ethiek komen tot dezelfde conclusie: het kan en moet met minder vlees. Een mix van voorlichting, overheidsinitiatieven en solidariteit moet de conservatieve consument over de streep trekken.

Sommigen mijden vlees omwille van het gevoelsargument tegen het doden van dieren. Maar ook gezondheidsspecialisten en milieueconomen zeggen steeds nadrukkelijker dat we met z’n allen te veel vlees eten. Professor Greet Vansant: "Teveel vlees is niet goed, wegens veel verzadigde vetten en cholesterol. 75 à 100 gram per dag is ruim voldoende voor het aanleveren van een aantal essentiële voedingsstoffen, zoals vitamine B12."

"Voor vegetariërs die geen vlees, maar wel zuivel, eieren of vis eten, is er geen probleem", verzekert Vansant. "Maar veganisten of macrobiotiekers, die werkelijk niets van dierlijke oorsprong eten, gaan een stap te ver. Zij missen een aantal essentiële voedingsstoffen. Die kan je wel bijslikken, maar het blijkt heel moeilijk om op die manier de juiste hoeveelheid binnen te krijgen. Zo is bij kinderen die op een veganistisch of macrobiotisch dieet staan een achterstand in intellectuele ontwikkeling vastgesteld."

Hoe komt het dat we meer vlees blijven eten dan goed voor ons is? Het probleem is volgens Vansant dat onze beeldvorming nog grondig fout zit. "Mensen weten niet hoe 75 gram vlees eruitziet. Dat is écht niet veel: een stukje ter grootte van de vingers van je hand. In de winkel zit je daar meteen boven. Bestel bij de slager maar eens een biefstuk van 75 gram: die zal raar opkijken. We kunnen dat beeld van 'een goed stuk vlees' alleen aanpakken als we er psychologen en sociologen bij betrekken, als we blijvend voorlichting geven, als we in bedrijfskantines en bij schoolmaaltijden het goede voorbeeld geven."

Erik Mathijs, professor bio-economie, wijst op de "ongemeen zware" milieu-impact van vooral rood vlees. Er is het methaangas dat vrijkomt tijdens het vergistingsproces in de magen van herkauwers, er is de grote vervuiling die mest veroorzaakt en het grote waterverbruik doorheen het hele proces van de vleesproductie. "Daarbij komt nog eens dat een groot deel van ons veevoeder wordt ingevoerd vanuit Zuid-Amerika, en daarvoor gebeurt houtkap, onder andere in het Amazonegebied", aldus Mathijs.

"Maar als we géén vlees meer zouden eten, dan zouden we het moeten vervangen door iets anders", gaat Mathijs verder. "En vleesvervangers hebben ook een impact – kleiner dan vlees, maar toch: een impact. Voor mij lijkt de enige echte oplossing dat we met z’n allen gewoon minder gaan consumeren. En dan bedoel ik op álle vlakken minder eten, niet alleen vlees. We eten veel te veel, tot 3.500 calorieën per dag, terwijl we er maar 2.000 nodig hebben. Onze overconsumptie is het echte probleem."

Daar sluit professor ethiek Johan De Tavernier zich bij aan. "Het klassieke ethische argument van vegetariërs dat we dieren niet mogen instrumentaliseren, kan je subjectief noemen. Ze staat of valt met de status die je aan een dier wil toekennen. Maar om de cijfers van de milieuargumenten kan je moeilijk heen. Deze argumentatie vertrekt vanuit de stelling dat de economische groei en welvaart de ecologische draagkracht van de aarde niet mag overschrijden."

"Ongeveer 70 procent van de proteïnen in het Europese veevoeder wordt geïmporteerd. Om dat te produceren, gebruiken we ongeveer 20 miljoen hectaren buiten Europa. Wereldwijd bedraagt de gemiddelde beschikbare landbouwoppervlakte momenteel 2.500 vierkante meter per persoon, terwijl het virtuele landgebruik in de EU-15 rond de eeuwwisseling al 4.300 vierkante meter per persoon bedroeg. Er is dus duidelijk een negatief ecologisch saldo: we zitten in het Westen boven het 'eerlijke aardeaandeel', zoals dat dan heet."

Meer info: Campuskrant