"Nulgebruik gewasbescherming bij gemeenten nog veraf"

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) dringt aan op een verdere reductie van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door openbare diensten. Tussen 2003 en 2009 nam het gebruik met 42 procent af, maar in 2010 kwam er een stagnatie. “Nochtans moet er tegen 2015 een nulgebruik gerealiseerd worden”, zegt VMM dat aangeeft dat zo’n nulgebruik kostenefficiënt en doeltreffend kan gebeuren.

In 2003 werd in Vlaanderen het startschot gegeven voor het afbouwen van bestrijdingsmiddelen. Sinds 2004 legt een decreet een nulgebruik op aan alle openbare diensten. Wie van dit verbod wou afwijken, was verplicht een reductieprogramma in te dienen. Daarmee konden de openbaren diensten de deadline voor het nulgebruik van gewasbeschermingsmiddelen uitstellen naar 31 december 2014. Sinds de invoering van dit decreet zijn de openbare besturen verplicht om aan de VMM te rapporteren welke producten en welke alternatieven er werden gebruikt.

Nadat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tussen 2003 en 2009 daalde met 42 procent, lijkt in 2010 een stagnatie te zijn opgetreden. Uit een rapport blijkt dat gemeenten voor 58 procent verantwoordelijk zijn voor het pesticidengebruik van de openbare besturen. De overige 42 procent wordt gebruikt door provinciale of federale overheidsdiensten. In totaal werd in 2010 15,7 ton gewasbescherming gebruikt. De meest gebruikte werkzame stoffen zijn glyfosaat en oxadiazon, goed voor 83 procent van het gebruik.

Vooral verharde terreinen worden onkruidvrij gehouden met bestrijdingsmiddelen. De hoogste cijfers zijn er voor de open verhardingen zoals grint en dolomiet. Voor groenzones situeert het grootste gebruik zich bij de houtige vegetatie zoals bomen en struiken. Ook werd in 2010 nog 900 kilo gewasbeschermingsmiddelen uitgespoten op onbedekte grond, terwijl VMM van mening is dat de inzaai van bodembedekkers of het terrein een andere functie geven, goede alternatieven zijn om ervoor te zorgen dat braakland niet besproeid moet worden.

Tussen 2003 en 2010 ligt de reductie in het verbruik op 42 procent, maar tussen 2009 en 2010 werd geen verandering genoteerd. “Om de deadline van 1 januari 2015 te halen, zal een inhaalbeweging nodig zijn. Na deze datum kunnen openbare besturen enkel nog gewasbeschermingsmiddelen gebruiken via een afwijking. Er is nood aan duidelijke communicatie dat deze deadline niet verschoven wordt”, beweert VMM.

Uit het grondwateronderzoek van VMM uit 2010 blijkt dat bestrijdingsmiddelen of afbraakproducten van die middelen nog steeds in hoge concentraties terug te vinden zijn in het grondwater. In 56 procent van de grondwaterstalen die VMM in 2010 liet analyseren, is één of ander middel of afbraakproduct teruggevonden in concentraties boven de wettelijke grondwaternorm. De verontreinigingen doen zich vooral voor in de meest ondiepe delen van de watervoerende lagen. “Uit dit onderzoek blijkt de noodzaak om minder gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken”, zegt de milieumaatschappij.

Een gewasbeschermingsmiddelenvrij onkruidbeheer kan volgens VMM nochtans kostenefficiënt en doeltreffend gebeuren. Het Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw en de Universiteit van Gent deden onderzoek naar ‘preventieve en niet-chemische curatieve methoden’ voor onkruidbeheer vanuit het oogpunt van doeltreffendheid, kostprijs en milieueffecten. Zij stellen de resultaten van dit onderzoeksproject voor tijdens een studienamiddag op maandag 3 december.

Meer informatie: Pesticidenreductie bij openbare besturen - jaar 2010 of Pesticiden in het grondwater in Vlaanderen