Nitraatrichtlijn zorgt voor verminderd stikstofverlies

De Nitraatrichtlijn van de Europese Unie heeft gezorgd voor een significante vermindering van de nitraatuitspoeling naar grond- en oppervlaktewater in Europa. Dat blijkt uit een studie van Alterra, het kenniscentrum voor de groene ruimte van Wageningen Universiteit. De uitspoeling van nitraat nam in 2008 met 16 procent af als gevolg van de Europese milieuwetgeving.

Het Nederlandse onderzoekscentrum Alterra bestudeerde samen met collega-instituten uit Engeland, Polen en Spanje in welk mate de Europese Nitraatrichtlijn het stikstofverlies in de landbouw heeft kunnen beperken. Het modelonderzoek gebeurde aan de hand van scenario’s met en zonder invoering van de Nitraatrichtlijn. Conclusie: de uitspoeling van nitraat in de Europese Unie nam in 2008 met 16 procent af als gevolg van de Nitraatrichtlijn.

"De resultaten van ons onderzoek laten zien dat in 2008 in totaal voor zo’n 13 megaton aan stikstofverliezen optrad in de 27 landen van de Europese Unie", zegt projectleider Gerard Velthof van Alterra. "Meer dan de helft daarvan in de vorm van stikstofemissies in de lucht, een vijfde deel lekte weg in de bodem als nitraat en een vijfde deel verdween als ammoniakgas."

Verder toonde het onderzoek aan dat de emissie van lachgas dankzij de richtlijn in 2008 zo’n 6 procent minder was. Eenzelfde effect werd waargenomen bij ammoniakemissies: 3 procent vermindering. De grootste effecten werden gevonden in landen met een hoge concentratie van intensieve veehouderij en intensieve bemesting, zoals België, Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk.

Het probleem van het stikstofverlies valt als volgt uit te leggen: in de landbouw wordt meer stikstof aan de bodem toegevoegd in de vorm van (kunst)mest dan er via de oogst weer uitgehaald wordt. Een groot deel van dit overschot spoelt uit naar het (grond)water of komt in de lucht terecht. Lucht en water worden er door verontreinigd, met eutrofiëring en bodemverzuring als gevolg.

De Nitraatrichtlijn schrijft voor dat de Europese landen maatregelen moeten nemen in gebieden die gevoelig zijn voor nitraatuitspoeling. Bijvoorbeeld door beperkingen aan bemesting gedurende bepaalde perioden of in bepaalde gebieden. Een verdere vermindering kan volgens de onderzoekers worden gerealiseerd als er meer kwetsbare gebieden worden aangewezen en de richtlijn strikter wordt toegepast in bestaande kwetsbare gebieden.

Ook nieuwe maatregelen, zoals het verminderen van het eiwitgehalte in veevoeder, kunnen daaraan bijdragen. Datzelfde geldt voor het scheiden van mest in droge en natte fracties, zodat nitraat en fosfaat efficiënter kunnen worden gebruikt. Stikstof zit namelijk vooral in de natte mest, fosfaat in de droge mest. Hier komt dan nog de toegevoegde waarde bij van een meer duurzaam gebruik van fosfaat en de mogelijke productie van biogas bij de mestverwerking.

Meer info: ScienceDirect