Mondialisering maakt van biocontrole een complexe taak

Bio Actief, het driemaandelijks tijdschrift van sectororganisatie BioForum, gaat na welke invloed de mondialisering heeft op de controle van het biologisch lastenboek. De controle op bioproducten van buiten Europa gebeurt op twee manieren. Hilde Van Duffel van certificatie-instelling Tüv Nord Integra licht toe: “Er zijn ‘equivalente landen’ met een eigen lastenboek dat de EU als gelijkwaardig beschouwt aan de Europese biowetgeving. Daarnaast heb je ‘derde landen’ die geen uitgebouwd systeem hebben. Controleorganisaties moeten dan zelf een lastenboek opmaken dat nauw aansluit bij de EU-verordening. Ze krijgen een erkenning van Europa om in het desbetreffende land volgens dat lastenboek te controleren.”

De marktpartijen in de biologische voedselketen krijgen nog vaker controleurs over de vloer dan hun gangbare collega’s. Dat leiden we af uit een artikel in Bio Actief, het ledenblad van BioForum Vlaanderen. De Europese wetgeving bevat de minimale voorschriften en die gaan uit van minstens één controle per jaar in elk bedrijf (producent, verwerker, handelaar). Daarnaast zijn ook onaangekondigde controles mogelijk en mag de controleur stalen nemen als hij iets wil onderzoeken. De lidstaten bepalen zelf of ze nog bijkomende voorwaarden aan de Europese voorschriften koppelen of niet. In Vlaanderen is vastgelegd dat de helft van de Vlaamse marktdeelnemers jaarlijks ook een onaangekondigde controle krijgt.

Bioproducten van buiten Europa worden uiteraard ook aan controle onderworpen. Dat blijkt best complex als het land in kwestie geen gelijkwaardig systeem hanteert als de Europese biowetgeving. Controleorganisaties moeten dan zelf een lastenboek opmaken dat nauw aansluit bij de EU-verordening. Ze krijgen dan een erkenning van Europa om in het land in kwestie te controleren en te certifiëren. Europa houdt op zijn beurt toezicht op de controleorganisaties door middel van audits.

Hilde Van Duffel van certificatie-instelling Tüv Nord Integra legt uit wat er gebeurt als er problemen rijzen bij rechtstreekse import uit een derde land: “De Europese Unie beschikt over een communicatiesysteem (OFIS) om meldingen en incidenten centraal te beheren. Wij melden een probleem aan de overheid, en die kan de betrokken controleorganisatie in het derde land vragen om dat te onderzoeken. De uitkomst van dat onderzoek moet aanvaard worden door de vraagsteller, al kan de overheid ook vragen om de zaak diepgaander te onderzoeken. Als er veel problemen zijn met import uit een bepaald land, dan verscherpen de controles. Dat is bijvoorbeeld het geval met de import van granen en zaden uit Oost-Europa na de fraude met zonnebloempitkoek vanuit Oekraïne.”

Onder ‘verscherpte controle’ moet je een tweevoudige quarantaine plus staalname verstaan. Van Duffel: “Producten gaan in quarantaine en worden bemonsterd voor ze naar Europa komen. Is alles in orde, dan komt het product naar hier. Opnieuw gaat het in quarantaine en wij nemen ook stalen. Die dubbele staalname is nodig omdat er soms verschillen zijn tussen de analyseresultaten van ginder en hier. De landen van herkomst voelen zich door deze maatregel wat geviseerd want het probleem ligt niet altijd bij hen. Een tussentijdse opslag waar wij geen zicht op hebben, kan voor contaminatie zorgen. Ook dat is het gevolg van de internationale markt: ketens worden ondoorzichtiger en dus neemt het risico op contaminatie of zelfs fraude toe. Meer staalnames zijn dus mogelijk een goede strategie.”

Meer weten? Lees Bio Actief nummer 34.