Moderne techniek maakt bemestingsnormen beter haalbaar

Aanstaande donderdag organiseert het Departement Landbouw en Visserij in Merelbeke een machinedemonstratie van bemestingstechnieken. Een overheid die nieuwe machines aanprijst, dat vraagt om een gesprek met de organisatoren. De achterliggende reden voor het aanwakkeren van de investeringslust bij landbouwers is het mestbeleid. Het vijfde mestactieplan verscherpte de bemestingsnormen. Een heterogene of niet emissiearme toediening zie je bij een kleine mestgift meteen terug in het gewas. En zelfs al wordt ruwe varkensmest correct aangewend, dan nog blijft het gewas op zijn honger zitten door de strenge fosfaatnormen die de stikstofgift limiteren. Mestscheiding wordt daarom heel belangrijk, zo lees je in onze wekelijkse duiding geVILT. Of daar in de praktijk al animo voor is, vroegen we na bij een landbouwmachinedealer.

Het spreiden van mest is geen nattevingerwerk, of zou dat althans niet mogen zijn. Zowel te veel als te weinig doseren is nefast, het ene voor het milieu en het andere voor de gewasopbrengst. Daarom is een homogene spreiding van belang, net zoals de mest emissiearm in of op de bodem brengen. Om de bodem in goede conditie te houden, moet verdichting vermeden worden met een juiste bandendruk en asbelasting. Al deze aspecten van een oordeelkundige bemesting komen nu donderdag aan bod tijdens een machinedemonstratie op de terreinen van onderzoeksinstituut ILVO in Merelbeke.

De organisator is het Departement Landbouw en Visserij dat iedere twee jaar uitpakt met een machinedemonstratie rond een actueel beleidsthema. De keuze voor bemesting als thema lag voor de hand. Er rest de Vlaamse landbouw maar tijd meer tot 2018 om het percentage meetpunten met een overschrijding van de nitraatnorm terug te brengen tot vijf procent. De tussentijdse evaluatie dient zich nog sneller aan, maakt Kevin Grauwels van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) duidelijk waarom het belangrijk is dat alle landbouwers dit voorjaar al de puntjes op de i zetten bij het bemesten van hun gewassen.

Uit het gesprek met Grauwels en met voorlichters Bart Debussche en Mathias Abts van het Departement Landbouw en Visserij leren we dat een correcte toedieningstechniek een win-winsituatie is voor landbouw en milieu. Door de mest homogeen en emissiearm op het veld te brengen, profiteert het gewas optimaal van de aanwezige nutriënten. Bovendien verkleint zo het risico op verliezen naar lucht en oppervlaktewater. Mest injecteren op een akker verkleint het ammoniakverlies met 95 procent ten opzichte van mest die enkele uren bovengronds ligt te blinken (en stinken) in de zon.

Door alle aandacht die in de geVILT-reportage uitgaat naar de toedieningstechniek zou je bijna het belang van het aanwendingstijdstip uit het oog verliezen. Half februari de mestput beginnen leegmaken op percelen waar pas tweeënhalve maand later maïs gezaaid wordt, kan je bezwaarlijk een goede landbouwpraktijk noemen. Het onderliggende probleem is een tekort aan mestopslag. Zeker voor de zogenaamde focusbedrijven kan het aangewezen zijn om in mestopslag te investeren. “De uitrijperiode voor vloeibare dierlijke mest start voor hen later op akkerland en stopt eerder op grasland om de efficiëntie van de toegediende stikstof te vergroten. Deze aanpassing zal landbouwers die op de rand zaten van voldoende opslagcapaciteit hopelijk aanzetten om oplossingen te zoeken. Een mestopslag kan je bouwen of huren bij andere landbouwers”, aldus Grauwels.

In de praktijk merken Abts en Debussche weinig animo voor een alleenstaande investering in mestopslag. “Boeren die uitbreiden in mestopslag doen dat toekomstgericht, met een uitbreiding van de veestapel in het achterhoofd. Mestopslag wordt – helaas – nog vaak gezien als een kostprijsverhoging waar niets tegenover staat.” De opslag die in de praktijk bijgebouwd wordt, zijn geen betonnen mestkelders maar bovengrondse prefab-constructies. Navraag bij landbouwmachinedealer Wimat uit Molenbeek-Wersbeek (Vlaams-Brabant) leert dat dit goedkoper is dan een betonconstructie.

“Een mestzak van 200 à 250 m³ is nog goedkoper, maar hiervoor moet je evenzeer een bouwaanvraag voor kleine werken indienen en een milieuvergunning bekomen indien de mestzak permanent op dezelfde plaats ligt. Bovendien kan je in een mestzak niet mixen en beschikt een landbouwer zelf niet over de apparatuur om zo’n zak weer op te rollen na gebruik. Het zijn vooral loonwerkers die de mestzakken gebruiken voor tijdelijke opslag op het veld, dichtbij de plaats waar de mest uitgereden wordt. Andere loonwerkers verhuren dergelijke mestzakken, meestal aan landbouwers die net te weinig opslag hebben maar gelet op hun leeftijd geen zware investeringen meer doen”, weet Wilfried Alveracht, bij Wimat verantwoordelijk voor de ‘mesttoebehoren’ op vee- en biogasbedrijven.

De prefab-constructie waarover Alveracht spreekt, is vergunbaar zonder tussenkomst van een architect als het volume kleiner dan 2.000 kuub blijft. Er komt immers geen fundering of beton aan te pas. Dit type ronde mestopslagsystemen, bestaande uit een stevige metaalconstructie met daarin een zeil met overkapping, is in trek bij veehouders die kiezen voor een dichte stalvloer of extra opslag nodig hebben voor de dunne fractie na mestscheiding. De mest laat zich in zo’n silo eenvoudig mengen door een goedkope silowandmixer die aangedreven wordt door de tractor.

De Vlaamse Landmaatschappij en het Departement Landbouw en Visserij geven in het maandag gepubliceerde VILT-artikel het signaal dat mestscheiding noodzakelijk wordt omdat ruwe mest tekortschiet als stikstofbemesting wanneer de toelaatbare mestgift aanloopt tegen strenge bemestingsnormen voor fosfaat. Wilfried Alveracht (Wimat) merkt dat de vraag naar mestscheiding nu al leeft in de veehouderij. Terwijl de interesse om hierop in te spelen bij Vlaamse loonwerkers pril is, zoeken hun Nederlandse collega’s onze regio op met een vrachtwagen vol mestscheiders. “Daarnaast zijn er ook melkveehouders die zelf een mestscheider aanschaffen omdat zij de dikke fractie kunnen benutten als strooisel in de ligboxen van de koeien. In de dienstverlening aan varkensbedrijven zijn firma’s actief die een centrifuge verhuren. Vaak wordt de dunne fractie nadien nog behandeld zodat er zo weinig stikstof in zit dat het onafgedekt gestockeerd mag worden”, gunt Alveracht een blik op de markt.

Gelet op de vereiste waterkwaliteit tegen 2018 blijft mest de Vlaamse landbouw voor uitdagingen stellen. Uitdagingen waarvoor gelukkig technische oplossingen bestaan die samen met goed vakmanschap het verschil kunnen maken, zo onthouden we uit het gesprek met Grauwels, Abts, Debussche en Alveracht. Wie zich daar met eigen ogen van wil vergewissen, is nu donderdag welkom op de machinedemonstratie bemestingstechnieken in Merelbeke. Bereid je alvast voor met deze tien geboden voor een duurzame bemesting, helder uitgelegd aan de VILT TeeVee-camera door Dirk Coomans van het Coördinatiecentrum voorlichting en begeleiding duurzame bemesting (CVBB).