Minaraad adviseert uitbreidingsstop en afbouw veestapel

Terwijl het SALV-advies over het vijfde mestactieplan een landbouwstempel droeg door de onthouding van Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt is voor het advies van de Milieu- en Natuurraad precies het tegenovergestelde waar. Door de onthouding van Boerenbond, Voka en UNIZO lijkt het Minaraad-advies een doorslag van de visie van de natuurbeweging. Dat valt vooral op het einde van het advies op, waar er gepleit wordt voor een afbouw van de veestapel en een inperking van de uitbreidingsmogelijkheden die veehouders krijgen op voorwaarde van mestverwerking.

Uit eigen beweging brengt de Minaraad advies uit over het nieuwe ontwerp (2015-2018) van actieprogramma ter uitvoering van de Europese Nitraatrichtlijn, afgekort MAP5. Doordat mest de belangrijkste bron van waterverontreiniging met stikstof en fosfor is en de verbeteringsmarge de laatste drie jaar afneemt, is het advies van de Minaraad behoorlijk scherp van toon. Dat Boerenbond en werkgeversorganisaties Voka en UNIZO zich onthielden, zal daar ongetwijfeld toe bijgedragen hebben.

Het meest confronterend voor de landbouwsector zijn de voorstellen die de Minaraad doet ter verstrenging van MAP5 indien bij de tussentijdse evaluatie blijkt dat de doelstelling (maximum vijf procent meetpunten met een overschrijding van de nitraatnorm tegen 2018, nvdr.) niet gehaald zal worden. In dat geval staat de Minaraad een aanpassing van de bedrijfsgerichte aanpak voor, evenals een opschorting van de derogatieregeling en een uitbreidingsstop van de veestapel.

Dat laatste kan volgens de Minaraad bereikt worden door komaf te maken met de uitbreiding mits mestverwerking. Grote fans van mestverwerking lijken ze bij de Minaraad sowieso al niet te zijn want de Vlaamse regering wordt gevraagd om “alle effecten van mestverwerking in te calculeren”. Als nadelen van mestverwerking worden genoemd: het grote volume effluent dat afgezet moet worden, de onregelmatigheden die er vastgesteld worden bij het uitrijden van effluent op de velden en de stijgende kostprijs voor opslag en verwerking van effluent als gevolg van het aanscherpen van de uitrijregels.

Over een uitbreidingsstop voor veebedrijven – de Minaraad heeft het zelfs over een afbouw van de veestapel – wordt gezegd dat dit de meest effectieve maatregel is om de waterkwaliteitsdoelstellingen in landbouwgebied te realiseren. De Minaraad is van oordeel dat de drijvende kracht achter het vermestingsprobleem in Vlaanderen het aantal dieren is en pleit daarom voor het in balans brengen van de grondgebonden vraag naar mest en het aanbod.

Het plan-MER bij MAP5 bespreekt een alternatief scenario waarbij intensieve veebedrijven geen uitbreidingsmogelijkheden door mestverwerking krijgen. De simulatie werd uitgevoerd door de Vlaamse Landmaatschappij en de conclusie luidde dat het effect op de waterkwaliteit door 3,1 procent minder stikstofproductie in 2018 “niet significant tot beperkt positief effect” zou zijn. De Minaraad neemt daar geen genoegen mee, vraagt om het alternatieve scenario grondiger af te wegen en de stopzetting van uitbreiding mits mestverwerking niet alleen door te rekenen voor varkens en pluimvee maar ook voor rundveebedrijven.

Dat er van een uitbreidingsstop zonder mestverwerking enkel positieve effecten te verwachten zijn in gebieden met veel intensieve veeteelt (en daarbuiten mogelijk negatieve effecten), is voor de Minaraad geen reden om deze piste overboord te gooien. Stikstofverontreiniging van oppervlaktewater is immers net een probleem in regio’s met intensieve veeteelt, zoals het IJzerbekken. De Minaraad wijst tot slot op “de globale milieuwinst” van een dergelijk scenario, waarbij gedacht wordt aan minder stikstofemissies naar de lucht, minder fijn stof en minder broeikasgasemissies.

Meer info: Minaraad-advies