Massa bezwaren voor en tegen afbakening poldergrasland

Meerdere natuurorganisaties lobbyen voor een betere wettelijke bescherming van de poldergraslanden in de kuststreek. In dat kader delen ze mee dat ruim 1.600 burgers een bezwaarschrift indienden opdat de wetenschappelijke kaart zo veel mogelijk graslanden als historisch permanent grasland zou bestempelen. “In feite spreken we hier over een voorlopige kaart waartegen gebruikers en eigenaars bezwaar konden indienen omdat hun perceel niet te beschouwen is als historisch permanent grasland zoals het omschreven is in het natuurdecreet”, klinkt het bij Boerenbond. Het Algemeen Boerensyndicaat trekt fors van leer tegen “een zoveelste fundamentele schending van het eigendomsrecht en beperking van de teeltkeuze”. Het boerensyndicaat wijst de ‘groenen’ erop dat zij “bezoekers zijn in een eeuwenoud polderlandschap dat sinds mensenheugenis in stand gehouden wordt door landbouwers”.

In het kader van de mogelijke bescherming van historisch permanente graslanden in de polders werd gedurende 60 dagen een ontwerpkaart ter inzage gelegd. Van de 5.671 percelen die op de voorlopige kaart als mogelijk te beschermen grasland aangeduid werden voor een totale oppervlakte van 12.031 hectare zijn honderden percelen volgens het Algemeen Boerensyndicaat geen ‘halfnatuurlijke vegetatie’ zoals de definitie van historisch permanent grasland omschrijft. “Veel van de aangeduide percelen draaien mee in de teeltrotatie op rundveebedrijven. Ze worden zeer regelmatig opnieuw ingezaaid met nieuwe grassoorten die steeds productiever zijn en allesbehalve ‘halfnatuurlijk’ uitgebaat worden”, klinkt het.

Zowel bij ABS als bij Boerenbond valt daarom te vernemen dat een grote groep gebruikers en eigenaars – een paar duizend volgens ABS en een paar honderd volgens Boerenbond – van het openbaar onderzoek gebruikmaakte om bezwaar in te dienen. Zoals de landbouworganisaties hun leden erop attent maakten dat de overheid een voorlopige kaart heeft vastgesteld van de poldergraslanden, zo deden de natuurorganisaties hetzelfde bij hun leden. Natuurpunt, S.O.S. Kustpolders (Vogelbescherming Vlaanderen) en de West-Vlaamse Milieufederatie riepen op om massaal bezwaarschriften in te dienen opdat de wetenschappelijke kaart elk poldergrasland zou vermelden. Aan die oproep werd meer dan 1.600 keer gehoor gegeven.

Bij ABS is men niet onder de indruk: “De mensen die op vraag van de natuurbeweging een voorgedrukt exemplaar indienden, zijn alleen maar toeschouwers in het eeuwenoude polderlandschap dat stuk voor stuk gewonnen werd op de Noordzee. Het zijn landbouwers, mensen die hun brood verdienen met de poldergraslanden, die door jarenlange zorg er mee toe bijdragen dat er zoveel grasland en (water)wild. Wij landbouwers hebben de natuurbeweging en andere opportunisten niet nodig om te weten wat goed is voor onze percelen.”

Een beperking in de bedrijfsvoering of vrijheid van teeltkeuze omwille van het jarenlang gebruik van bepaalde percelen als grasland is voor ABS uit den boze. Van de Vlaamse regering wordt daarom verwacht dat zij “de botte bijl achterwege laat” bij de eventuele bescherming van landbouwpercelen, “die altijd iemands dierbaar bezit zijn dat met zuurverdiende centen verworven werd”. Het dossier van de poldergraslanden doet ABS terugdenken aan de groene hoofdstructuur uit 1992 zodat de zaken scherp gesteld worden: “Een zoveelste fundamentele schending van het eigendomsrecht, een beperking van de vrijheid van teeltkeuze en een onmiskenbare waardevermindering van een onroerend goed zonder enige vorm van compensatie is onbespreekbaar en onaanvaardbaar.”

Nu het openbaar onderzoek afgelopen is, moet een verificatiecommissie haar werk doen. “We verwachten dat de commissie zich op het terrein gaat vergewissen van de actuele toestand van de percelen waarover bezwaar ingediend werd”, klinkt het bij ABS. Als het van de landbouworganisatie afhangt, dan gebeurt dat steevast na een afspraak met gebruiker en/of eigenaar want bij plaatsbezoeken voorafgaand aan de ontwerpkaart werden percelen betreed zonder toestemming. Bij Boerenbond maakt men zich zorgen over de strakke timing die de overheid vooropstelt voor de verificatiecommissie. Adviseur natuur Leen Franchois verduidelijkt die bezorgdheid: “Voorzien is dat de commissie haar werk afrondt in maart maar dat is te snel om in het veld een goed oordeel te kunnen vellen bij discussies over de soortenrijkdom van het gras. April en mei zijn daarvoor meer geschikte maanden.”

Wat dat betreft vindt ABS het zeer vreemd dat percelen in de huiskavel, die economisch van groot belang zijn, werden ingekleurd als mogelijk te beschermen. “Huiskavels zijn bij uitstek percelen waarop aan intensieve veeteelt gedaan wordt en waar absoluut geen sprake kan zijn van een cultuurhistorische waarde, een ander criterium waaraan voldaan moet worden volgens de definitie van historisch permanent grasland.” Volgens Leen Franchois van Boerenbond wordt er nogal wat grasland in de streek productief uitgebaat, wat gekenmerkt wordt door een regelmatige vernieuwing van de graszode. Ze verwijst naar een monitoring door de overheid, die rotatie van grasland van het ene naar het andere perceel aan het licht bracht op een totaal graslandareaal dat vrijwel constant blijft in de regio.

Aan het eind van hun persbericht spreken de drie natuurorganisaties verzoenende taal jegens de landbouw. “Wij willen de beheerders van deze historische polderlandschappen, de landbouwers in de polderstreek, bedanken. De afgelopen weken werden gelukkig nog nauwelijks historisch permanente graslanden gescheurd of opgehoogd.” De verenigingen hopen dat die voorzichtigheid ook de komende maanden gehanteerd wordt, in afwachting van de definitieve wettelijke bescherming. Op die manier garanderen de landbouwers de toekomst van dit unieke en waardevolle landschap. Het eeuwenoude landgebruik voor deze percelen (veeteelt en hooiland) kan zonder problemen verdergezet worden, verzekeren ze nog.