MAP-meetpunten tonen bescheiden vooruitgang

Tijdens het meetjaar (winterjaar) 2012-2013 kleurden 207 van de 778 MAP-meetpunten rood, ofwel 26,6 procent. Vorig meetjaar waren dat er nog 214, of 27,5 procent, en het meetjaar daarvoor 27,6 procent. Dat wil zeggen dat de nitraatnorm voor oppervlaktewater van 50 mg nitraat per liter water steeds minder overschreden wordt, al is de vooruitgang eerder bescheiden.

De kwaliteit van het oppervlaktewater in Vlaanderen gaat er een heel klein beetje op vooruit. Dat leren we uit de nieuwe MAP-meetresultaten. Het globale resultaat toont een lichte verbetering ten opzichte van het vorige meetjaar, maar er treden enkele verschuivingen op: een daling in de ene provincie gaat gepaard met een stijging in een andere. Alleen Antwerpen en Oost-Vlaanderen tonen de laatste vier jaar een dalende trend. Limburg en Vlaams-Brabant vertonen een stijgende tendens en de West-Vlaamse resultaten schommelen op en neer, met in het laatste meetjaar een noemenswaardige daling (-11 rode meetpunten).

Desondanks telt West-Vlaanderen nog steeds veruit het grootste aantal rode meetpunten: 97 in totaal, of de helft van het totaal aantal overschrijdingen. In Limburg werden er 38 overschrijdingen geteld, in Antwerpen 28, in Vlaams-Brabant 23 en in Oost-Vlaanderen 21. De daling van het totaal aantal overschrijdingen weerspiegelt zich ook in het aantal overschrijdingen per meetpunt. In 2011-2012 waren er 52 meetpunten met slechts 1 overschrijding. Dat aantal is het afgelopen meetjaar gestegen tot 67 meetpunten.

"Het is positief dat meer dan een derde van de rode meetpunten slechts 1 overschrijding heeft. Vorig meetjaar was dat nog een vierde", luidt het. De eenmalige overschrijdingen maken slechts 9,3 procent van alle overschrijdingen uit, maar doen wel 32,4 procent van de rode punten rood kleuren. De meetpunten met 1 tot 3 overschrijdingen vertegenwoordigen samen 27 procent van de overschrijdingen, maar maken wel bijna 57 procent uit van de rode meetpunten. "Hopelijk kan hier het volgend jaar vooruitgang geboekt worden", klinkt het.

Als we naar het moment van de overschrijding kijken, dan valt het op dat er tijdens de winter meer overschrijdingen worden vastgesteld dan in de zomer. De wijzigingen in de verdeling over het jaar verschillen naargelang de provincie. Zo zijn de verhoogde overschrijdingen in juli 2012 duidelijk afkomstig van West-Vlaanderen en te wijten aan uitspoeling als gevolg van de lokaal zware regenval in die maand. In Koksijde bijvoorbeeld viel er toen 170 liter per vierkante meter. Door deze uitzonderlijke omstandigheden waren er in West-Vlaanderen 61 overschrijdingen in juli, een maand waarin er normaal bijna geen overschrijdingen zijn.

Wat zijn nu precies de oorzaken van de rode meetpunten? Voor 1 à 2 procent van de gevallen is de oorzaak in het buitenland te zoeken. Het gaat om waterlopen met nitraatrijk water die vanuit Nederland en Frankrijk Vlaanderen binnenstromen. Bij 10 procent van de meetpunten ligt een laag debiet in combinatie met een sterke invloed van drainagewater aan de basis. Bij 74 procent van de rode meetpunten zorgt de invloed van landbouwactiviteiten voor een rood meetresultaat.

In het verslag over de meetresultaten wordt het belang van een correcte en realistische interpretatie van de meetresultaten onderstreept: "Op sommige plaatsen is de oorzaak bekend en wordt er volop gewerkt aan remediëring, op andere plaatsen is er minder duidelijkheid. In deze zogenaamde diffuse gebieden zal massaal ingezet worden op een verfijning van de bemesting." Het bewustzijn bij land- en tuinbouwers over de bemestingsproblematiek is nogmaals aangescherpt: "De eerste stap is gezet, nu volgt de drempel om de bemestingsstrategie effectief te wijzigen. Maar men mag niet verwachten dat zo’n ommezwaai op korte tijd zal gebeuren."