Landeigenaars vinden pachtwet een politieke prioriteit

Private eigenaars hebben in Vlaanderen 450.000 hectare landbouwgrond in bezit zodat eigenaarsvereniging Landelijk Vlaanderen een paragraaf aan de pacht wijt in zijn politiek memorandum dat gepubliceerd wordt met het oog op de verkiezingen. De zesde staatshervorming zal van de federale pachtwet een gewestelijke materie maken. De grondeigenaars kijken uit naar een modernisering van het pachtbeleid. Dat verstaan zij als een aangepaste (lees: hogere) pachtprijs die eigenaars beter weet te motiveren om hun grond te verpachten, nieuwe wettelijke gebruiksformules en een gunstigere fiscaliteit.

Landelijk Vlaanderen vertegenwoordigt de private land-, bos- en natuureigenaars in Vlaanderen en ijvert voor het private ondernemerschap op het platteland en een actieve medewerking met de overheid vanuit een multidisciplinaire visie. Private eigenaars bezitten meer dan 600.000 hectare of 60 procent van de open ruimte waarvan 100.000 hectare privaat bos, 50.000 hectare private natuurgebieden en 450.000 hectare landbouwgronden onder verschillende vormen van gebruik, waarvan 70.000 hectare graslanden voor paarden.

Die beheerders zijn trots op hun persoonlijke inbreng die het platteland in Vlaanderen continu heeft getekend en op het waardevol behoudt van de open ruimte door hun duurzaam beheer. Vele landgoederen en tienduizenden kilometers toegankelijke private wegen zijn belangrijk voor recreatie, landschapsgenot, biodiversiteit en erfgoedwaarden, in één woord voor ecosysteemdiensten. Hiervoor krijgen eigenaars volgens Landelijk Vlaanderen weinig compensatie of erkenning. “Het beleid inzake natuur en platteland is zeer bipolair opgevat geweest en houdt met de dimensie landbezit en -beheer enkel marginaal rekening”, klinkt het.

Met de verkiezingen in aantocht streeft Landelijk Vlaanderen naar meer erkenning voor zijn leden op verschillende vlakken. Daar zitten opmerkelijke aanbevelingen bij, zoals het pleidooi dat overheidsambtenaren politieke mandaten en bestuurdersfuncties kenbaar maken die zij uitoefenen in een terreinvereniging of vereniging die subsidies of erkenningen aanvraagt of aan beleidsoverleg deelneemt. Verder vindt Landelijk Vlaanderen dat de overheid de verschillende initiatieven in de open ruimte beter op elkaar moet afstemmen. Het ontbreekt volgens de eigenaars aan een duidelijk ‘masterplan’ wanneer land- en natuurinrichting, ruilverkaveling, RUP’s, strategische projecten, managementplannen, park- en stadsbossen, LIFE-projecten, pilootprojecten, enz. overlappen.

Over de landpacht denken de eigenaars als volgt: “Een aantal knelpunten ondermijnen de motivatie van eigenaars om gronden nog in pacht te geven. Vele ingewijden bevestigen dat een aanpassing van de wet aan de hedendaagse noden en omgeving wenselijk is.” De uitgangspunten die Landelijk Vlaanderen hanteert, zijn: Het geloof in landbouw als belangrijke economische drager volgens een moderne en duurzame landbouwbedrijfsvoering. De terbeschikkingstelling van grond vrijwaren voor actieve en wetmatige landbouw, vooral jonge landbouwers, door het motiveren van de grondeigenaars, het oplossen van knelpunten en het vermijden van onzekere situaties op het terrein. De eigendomsrechten respecteren, de transparantie van het feitelijk grondgebruik en de vrijwaring van de kwaliteit van de gronden verzekeren.

Concreet stelt Landelijk Vlaanderen voor om eigenaars te motiveren met een “aangepaste” pachtprijs, met nieuwe wettelijke gebruiksformules die ook voor de pachter een win betekenen, door de fiscaliteit bij schenking en erfenis van langdurig verpachte gronden in lijn te brengen met deze voor de overdracht van een landbouwbedrijf, door geen oneigen gebruik en onzekerheden toe te staan bij pacht en door transparantie na te streven en knelpunten op te lossen.

Inzake plattelandsbeleid vindt Landelijk Vlaanderen dat de ondersteuning van de bosbouwsector uit het oog verloren wordt. Rekening houdend met de 640.000 hectare in landbouwgebruik en 160.000 hectare bossen vragen de eigenaars om bosbouw in Vlaanderen vanuit het Europese fonds ELFPO te financieren conform het Europese gemiddelde, wat zou neerkomen op een jaarlijks bedrag van circa 53 miljoen euro. In het PDPO III dat Vlaanderen indiende bij de Europese Commissie is maar een bedrag van circa drie miljoen euro voorzien. “Het Europees landbouwbeleid betreft zowel de bosbouw als de landbouw”, merken de eigenaars daarom op.

In verband met ruimtelijke ordening constateren de eigenaars dat de landbouwsector nauw betrokken is bij het beleidsproces, maar zij niet, terwijl het merendeel van de open terreinen eigendom zijn van particulieren die er de belastingen op betalen. “Het is dan ook normaal dat, met respect voor de gebruikers, ook die zakelijke rechthouders in de voorbereiding van de ruimtelijke planificatie en van het instrumentarium betrokken worden”, vindt Landelijk Vlaanderen.

Een ander belangrijk punt voor de eigenaarsvereniging is de fiscaliteit. “Landeigenaars ondergaan beperkingen en voorschriften (b.v. voor natuur en erfgoed) op hun gronden die hun eigendomsrechten aantasten. Vaak wordt er geen compensatie voorzien of enkel een zekere betoelaging maar altijd onder voorbehoud van het beschikbaar budget. Fiscale maatregelen worden in zeer uitzonderlijke gevallen voorzien. Soms is er een vrijstelling van successierechten, maar nooit een vrijstelling van wat er mee gepaard gaat, namelijk de schenkingsrechten. Als de overheid dat wel zou doen, ontstaat er volgens de eigenaars een “interessante dynamiek” door het beheer vroegtijdig in handen te geven van de jonge generatie die op lange termijn met een meer open visie haar taak kan opnemen. Ook zou de onroerende voorheffing beter rekening houden met het verlaagd inkomen van gronden als gevolg van de beperkingen die erop gelegd worden.

Meer info: Landelijk Vlaanderen