Jaaroverzicht 2008 - deel 2/2
duidingHet najaar van 2008 leverde een hete herfst op. Herinnert u zich nog het valse opiniestuk van Noël Devisch in De Standaard? Of de studie van het prijzenobservatorium over de melkprijzen? Ook Europa schenkt klare wijn: de melkquota verdwijnen, het aantal pesticiden krimpt. De kromme komkommer kan daarentegen wel door de beugel. Wat baat het? De boeren en tuinders zien hun inkomen dalen met 31 procent.
De nationale actiedag van de boeren werpt vruchten af: minster-president Kris Peeters pompt extra zuurstof in het VLIF en premier Yves Leterme stelt op zijn beurt lastenverlagingen en meer prijstransparantie in het vooruitzicht. Maar de hoerastemming van enkele maanden tevoren is dood en begraven. De landbouwconjunctuurindex van het Departement Landbouw en Visserij daalt van +10 naar +1. De toekomstverwachtingen van de land- en tuinbouwers zijn nog wel positief, maar de tevredenheid over de huidige situatie duikt onder het nulpunt.
Hoewel de Amerikaanse kredietcrisis de hele wereld besmet, slagen de wto-onderhandelaars er niet in een compromis te sluiten over een verdere liberalisering van de wereldhandel. Een ministeriële conferentie die het sluitstuk moet worden van de Doha-ronde flopt omdat de VS het niet eens raken met China en India over de speciale vrijwaringsclausule, een mechanisme dat onder meer arme boeren in ontwikkelingslanden beschermt tegen goedkope invoer uit het buitenland. Ook de Europese boeren halen opgelucht adem.
In augustus valt aan de kust van alles te beleven: de visveilingen van Zeebrugge en Oostende rollen als vanouds vechtend over straat en in de pas ontgonnen mosselbusiness is de tweespalt groter dan ooit wanneer het Voedselagentschap de Belgica-mosselen uit de winkelrekken laat verwijderen. Gemanipuleerde staalnamen, sabotageacties op zee en verwijten over fraude met overheidsgeld: welkom in maritieme oorlogszone. Met links de mosselkooien van de Belgische mosselkwekers, en rechts die van de Vlaamse.
In de Gentse universiteit krijgen de toehoorders tijdens een lezing te horen dat hun vleesconsumptie schadelijk is voor het klimaat. Nobelprijswinnaar Pachauri lanceert een oproep om één dag per week geen vlees meer te eten. Het Ethisch Vegetarisch Alternatief beloont de klimaatexpert met een ‘Nobelprei’, maar bij Piet Vanthemsche valt het pleidooi voor vleesmatiging niet in de smaak. Wanneer dan ook nog eens de naam van Noël Devisch misbruikt wordt in een vals opiniestuk, lust Boerenbond de vegetariërs rauw.
Daar hebben de hongerlijders op onze planeet geen boodschap aan. Hun aantal is als gevolg van gestegen prijzen voor voedsel, energie en meststoffen met 75 miljoen gestegen tot 923 miljoen. De doelstelling van de Verenigde Naties om de honger tegen 2015 met de helft terug te dringen, lijkt verder weg dan ooit. En toch leven we met z’n allen alsof we 1,4 planeten ter beschikking hebben. Een lichtpunt is dat de mensheid nooit meer graan oogstte dan dit jaar. De graanprijzen kelderen, maar dat is niet het geval voor de prijs van het mengvoeder.
Terwijl de Vlaamse veehouders eens stilletjes vloeken, blokkeren Waalse boeren supermarkten omdat ze de lage prijzen voor hun vlees en melk beu zijn. Fedis betreurt enerzijds de ‘gijzelneming’, maar is toch bereid om de landbouwers een hart onder de riem te steken. De supermarktketens beloven de Belgische producten voortaan beter te zullen promoten in de winkelrekken. Enkele weken later pronkt Delhaize met zijn nieuwe eindejaarsdelicatesse: Amerikaans rundvlees, speciaal voor de Europese markt hormonenvrij.
Beter nieuws is er over de kwaliteit van het oppervlaktewater. In de periode van juli 2007 tot juni 2008 werd op 37 procent van de meetplaatsen minstens één overschrijding vastgesteld van de nitraatnorm. Het jaar voordien bedroeg dat percentage nog 42 procent. De kwaliteit van het oppervlaktewater blijft dramatisch slecht, counteren de Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt. Niettemin slagen Boerenbond en Natuurpunt er voor het eerst in om een gemeenschappelijke kadernota over hun onderlinge relatie op papier te zetten.
Over het spanningsveld tussen de melkveehouders en de andere schakels wordt een hele overheidsstudie aan het papier toevertrouwd. Blijkt dat de verkoopprijzen van de zuivelindustrie goed overeenstemmen met de schommelingen van de melkprijs. De relatie tussen de producenten- en consumentenprijs is daarentegen minder eenduidig. Omdat de winkelprijs slechts voor dertig procent bepaald wordt door de grondstof, verduidelijkt Fedis. Voor de boerenorganisaties blijven veel vragen onbeantwoord.
Duidelijkheid krijgen de boeren wel van Europa: het aantal toegelaten pesticiden wordt ingekrompen, maar een kromme komkommer mag wel. De ‘health check’ van het Europese landbouwbeleid ruimt de baan voor een zachte landing van de melkquota tegen 2015. Een wijziging van de vetcorrectiecoëfficiënt zal de Vlaamse melkveehouders toelaten om binnen het quotum ongeveer 3,6 procent meer melk te produceren. De modulatie blijft beperkt, de interventie wordt niet van tafel geveegd, en ook de zoogkoeienpremie krijgt respijt.
Dioxinecrisis! In Ierland levert een veevoederbedrijf besmet voeder aan tientallen landbouwbedrijven. Uiteindelijk worden in ons land meer dan twintig producten uit de winkelrekken gehaald. Dan waren de gevolgen van het Chinese melkschandaal in België minder verstrekkend. Maar in China valt de schade nauwelijks te overzien: terwijl de halve mensheid zich vergaapte aan de krachtpatserijen op de Olympische Spelen, maakte melk met melamine ongeveer 300.000 kinderen ziek. De nieren van zes baby’s begeven het.
De Europese staatshoofden en regeringsleiders beseffen dat er een vuiltje aan de lucht is. Ze bereiken een akkoord over een reeks maatregelen die de uitstoot van CO2 tegen 2020 met 20 procent moeten beperken. Het aandeel van hernieuwbare bronnen in de energieconsumptie wordt opgetrokken tot 20 procent en er zou 20 procent efficiënter moeten omgesprongen worden met de energieconsumptie. In sectoren als vervoer, landbouw en huisvesting moet ons land de uitstoot van broeikasgassen met 15 procent indijken.
Wakker liggen de boeren vooral van hun inkomen. Dat is in 2008 volgens een raming van het Departement Landbouw en Visserij met 31 procent gedaald in vergelijking met het jaar voordien. De productiewaarde van de agrarische sector bleef nagenoeg constant op bijna vijf miljard euro, terwijl de productiekost met 14 procent gestegen is. Voor zo’n cijfers wijken zelfs vastgeroeste tradities: op de veemarkt van Anderlecht trekken de koeien na 120 jaar definitief de deur achter zich dicht. Of 2009 beterschap brengt, moet nog blijken…
