"Hou de mest in opslag tot het volgende voorjaar"

Met de waterkwaliteit in het achterhoofd benadrukken de Vlaamse Landmaatschappij en coördinatiecentrum CVBB dat drijfmest uitrijden in augustus weliswaar mag, maar de stikstof in de mest dan niet optimaal benut wordt door de teelt. Zo werkt dierlijke mest op grasland na op de vier volgende grassneden terwijl er na eind augustus doorgaans maar één behoorlijke of twee kleinere grassneden meer volgen. De boodschap is dus dat een landbouwer het toedienen van dierlijke mest best in het voorjaar plant. Daar is voldoende opslagcapaciteit voor nodig.

In de zomer mag er nog drijfmest uitgereden worden op de velden, maar het mag niet altijd, overal of onbeperkt. Landbouwers doen er goed aan om de uitrijregeling voor mengmest erbij te nemen want aan een late bemesting zijn een aantal voorwaarden gekoppeld die bovendien verschillen naargelang het landbouwbedrijf in kwestie te boek staat als focus of als niet-focus bedrijf.

Hoewel mengmest uitrijden in augustus mag, is de hoofdboodschap dat je het beter niet doet omdat de stikstof in dierlijke mest te waardevol is om uit te rijden op een moment dat de teelten er niet optimaal meer van kunnen profiteren. De stikstof aanwezig in mengmest is grotendeels organisch gebonden en deze heeft een langere periode nodig vooraleer hij omgezet wordt in een opneembare vorm.

Bij mengmest kan je een werkingscoëfficiënt van 60 procent (of zelfs hoger) slechts bereiken bij toediening in het voorjaar of de vroege zomer. “De teelt profiteert dan langere tijd van de stikstof uit de mest”, verduidelijken Luc Gallopyn van de Vlaamse Landmaatschappij en Dirk Coomans van het Coördinatiecentrum voorlichting en begeleiding duurzame bemesting. “Bij een najaarsbemesting is de resterende groeiperiode heel wat korter en is de stikstofwerking dus ook lager. De werkingscoëfficiënt van geïnjecteerde rundermengmest bijvoorbeeld bedraagt dan 20 tot 30 procent.”

Ook op grasland gebeurt het uitrijden van dierlijke mest vooral in het voorjaar. De laatste dierlijke mest wordt opgebracht in de loop van juli, of begin augustus indien juli droog is. Wettelijk gezien mogen niet-focusbedrijven tot 31 augustus mengmest toedienen op grasland, maar de in de mest aanwezige stikstof wordt dan onvoldoende benut. VLM en CVBB wijzen nog op een bijkomend probleem. “Door het vrijkomen van stikstof na oktober gaat het gras te lang de winter in, wat de kans op een beschadigde grasmat vergroot. Bovendien blijft de niet-opgenomen stikstof in het bodemprofiel achter en vergroot het risico op een hoog nitraatresidu en uitspoeling.”

Het opbrengen van dierlijke mest reserveren voor het voorjaar vereist voldoende opslagcapaciteit voor de mest. Sedert 2012 moet elk bedrijf minimaal gedurende negen maanden de mengmest kunnen opslaan van dieren die steeds op stal staan. Een capaciteit van zes maanden opslag volstaat als de dieren buitenloop hebben. De opslagcapaciteit is verder afhankelijk van de hoeveelheid mest die op het bedrijf geproduceerd wordt (aantal dieren, staltype) en de periode waarin je geen mest mag uitrijden.

Voldoende opslag voorzien, heeft als voordeel dat de mest toegediend kan worden op het moment dat de teelten er het meest aan hebben. Gallopyn en Coomans verwoorden dat als volgt: “Je hoeft dan niet in augustus nog hals over kop en weinig verantwoord mest uit te rijden om met je opslagcapaciteit de verbodsperiode te kunnen overbruggen. Je hoeft evenmin aan het werk de allereerste dagen van het nieuwe bemestingsseizoen.” Een landbouwer met een krappe mestopslag heeft alternatieven voor het ‘leegrijden’ van de mestkelder in augustus. Hij kan bijvoorbeeld een mestkelder huren bij een collega of de mest afvoeren naar een verwerker.