Historische erosie door landbouw beïnvloedt het klimaat

In een tijdspanne van 50 jaar heeft bodemerosie weinig of geen invloed op het broeikaseffect, zo bleek in 2007. Om de impact van duizenden jaren erosie op het klimaat na te gaan, werkten geografen van de K.U.Leuven deze keer samen met UCL. "Erosie 'begraaft' koolstof in de bodem", constateerden zij, "helaas ontsnapt zowat de helft van de koolstof binnen de 500 jaar opnieuw naar de atmosfeer."

Vijf jaar geleden bundelde de K.U.Leuven de krachten met diverse Europese en Amerikaanse universiteiten om het broeikaseffect van bodemerosie op heuvelachtige landbouwpercelen na te gaan. Tussen 1950 en 2000 bleek dat er niet te zijn, niet in negatieve zin maar evenmin in positieve zin. Dezelfde oefening werd nu overgedaan, met dat verschil dat geografen van K.U.Leuven en UCL niet 50 maar 6000 jaar teruggingen in de tijd.

"Op basis van tientallen dateringen van bodems en sedimentlagen in het Dijlebekken konden we een analyse maken van de hoeveelheid koolstof die door erosie is onttrokken aan de atmosfeer gedurende de laatste 6000 jaar", zegt Gert Verstraeten, hoogleraar geografie aan de K.U.Leuven. Professor Verstraeten en zijn collega’s stelden vast dat sinds het ontstaan van de landbouw bijna 40 procent van de hoeveelheid koolstof die door ontbossing onder de vorm van CO2 naar de atmosfeer werd uitgestoten, door erosie werd opgenomen in de bodem. Op lange termijn zorgt erosie dus voor minder koolstof in de lucht.

De onderzoekers berekenden echter ook dat zowat de helft van de koolstof die door erosie wordt begraven in de bodem binnen de 500 jaar opnieuw wordt vrijgegeven aan de atmosfeer. Klimaatopwarming kan de ontbinding van organisch materiaal in de bodem versnellen waardoor de vrijgave van eerder begraven koolstof wordt bespoedigd. "Dit is een verassende vaststelling met grote implicaties voor een beter begrip van het klimaat vroeger en nu", deelt de K.U.Leuven mee.

"Op wereldschaal is erosie door de grootschalige ontbossing en landbouw vooral de laatste 150 jaar sterk toegenomen. Een aanzienlijk deel van de koolstof die door erosie tijdens de laatste 150 jaar is begraven in de bodem zal in de toekomst nog vrijkomen en een belangrijke bron van CO2 in de atmosfeer zijn", zegt Kristof Van Oost, professor aan de Université catholique de Louvain. "De koolstof die in de bodem begraven wordt door erosie, is daar niet stabiel aanwezig. Het netto-effect van erosie op het klimaat, dat voorlopig wellicht positief is, zal dus negatief uitdraaien."

Meer info: Proceedings of the National Academy of Science