Wijnboer Johan Jacobs: “Microklimaat in de Maasvallei Limburg maakt het ideaal voor wijnbouw”

Johan Jacobs (46) is gekleed in spijkerbroek en net overhemd terwijl op de achtergrond een tiental plukkers de druiven in emmers plukken. “Ik moet dadelijk naar de De Garve in Stokkem waar ik BGV-leerkracht Tuinbouw in het buitengewoon secundair onderwijs ben”, verklaart de Limburger. “Na het lesgeven, ga ik straks naar de wijnmakerij voor het ontstelen van de druiven, de koude maceratie en het persen.”

De inwoner van Dilsen-Stokkem kwam zo’n 15 jaar geleden in aanraking met de wijnbouw. “Voor mijn toenmalige werkgever kwam ik voor een opdracht terecht bij Karel Henckens van ‘Wijndomein Aldeneyck’ in Maaseik. Karel is een oud-fruitteler die behoort tot de pioniers van de Belgische wijnbouw. In gesprekken met hem ben ik aangestoken met de microben van de wijnbouw”, vertelt Jacobs.

Geleidelijke uitbreiding tot 4 hectare

In 2014 plantte hij zijn eerste wijnranken en in de loop der jaren breidde hij het areaal gestaag uit. Drie jaar geleden volgde de grootste groeispurt toen hij zijn areaal vergrootte met een perceel van 2,5 hectare tot 4 hectare. “Het grasveld naast de wijngaard hoort er ook nog bij, waardoor we de wijngaard in de toekomst met nog drie hectare kunnen uitbreiden indien nodig”, vertelt hij als we op zijn perceel van 3,5 hectare staan.

De carrière is anders gelopen dan Johan had uitgestippeld. In zijn jeugd hielp hij vaak mee op het melkveebedrijf van zijn tante, ook heeft hij jaren als chauffeur meegereden bij Loonbedrijf Stassen in Stokkem. “Ik wilde altijd boer worden en grote tractoren houden voor het landwerk. Maar zonder een ouderlijk bedrijf als basis lijkt het me tot vandaag quasi onmogelijk om een landbouwbedrijf van nul te starten”, vertelt hij.

Ambities verschuiven van koeien naar druiven

“Nu rijd ik niet met grote tractoren rond, maar met een kleine tractor tussen de wijngangpaden door”, vervolgt Jacobs met een glimlach. De naam van zijn wijndomein - Wijndomein Thilesna - is een oude middeleeuwse benaming van Dilsen-Stokkem. De afbeelding in zijn logo is de Oude Ttoren van Dilsen en de slogan verwijst naar de locatie van de wijngaarden. “Ad Ripam Mosae Antiqua, oftewel aan de oevers van de Oude Maas”, verduidelijkt Jacobs zich.

Het is de geografische locatie die het volgens hem erg geschikt maakt voor wijnbouw. “We zitten in de Maasvallei waarin de warmte blijft hangen en waardoor het hier gemiddeld een paar graden warmer is dan in de rest van Vlaanderen.”

Paar graden warmer door microklimaat

Ook de ondergrond zorgt voor extra warmte en maakt het risico op een winterprik minder groot in de Maasvallei. “De toplaag van een meter bestaat uit klei en leem en daaronder zit een diepe laag grind en kiezels die in de loop van duizenden jaren door de Maas is afgezet op de oevers. Deze kiezels houden de warmte ook vast en zorgen er bovendien voor dat onze druiven en wijnen een 'gebiedstypisch' mineraalaroma kennen.”

Door het geschikte microklimaat telt de Maasvallei een aantal wijnbouwers. Zij vonden in de annalen terug dat er in de vroege middeleeuwen al wijnbouw plaatsvond bij onder andere de abdij van de heiligen Harlindis en Relindis uit Aldeneiken. Door een afkoeling van het klimaat in de late middeleeuwen verdween deze traditie.

Snelle wijngroei in België

Door de klimaatopwarming is de wijnbouw weer op de radar gekomen in Vlaanderen. De voorbije jaren steeg het aantal wijnbouwers spectaculair. Telde ons land in 2018 nog 136 wijnbouwers, in 2024 was dat opgelopen naar 321 en vorig jaar zelfs tot 350. Alleen al vorig jaar steeg het areaal met tien procent tot 1.050 hectare.

Voor Jacobs staat het als een paal boven water dat het Vlaamse klimaat uitstekend geschikt is voor de teelt van druiven. Met tegengeluiden dat ons land te weinig zonuren kent en een te lage temperatuur, is hij het niet eens. “Dit jaar waren de hitte en de droogte eerder een aandachtspunt en was er hier en daar een klein beetje uitval door zonnebrand.” Desondanks is hij tevreden over het seizoen. “We hebben misschien niet de maximale kilo’s, maar de kwaliteit is uitstekend, en dat primeert.”

Voltijds wijnbouwer met rode wijn

Naast de wijnbouw zet Jacobs ook sterk in op beleving. Zo organiseert hij regelmatig rondleidingen of ontvangt hij wandelaars of fietsers. Aan zijn wijngaard, aan de oever van de Oude Maas, zijn banken opgesteld waar hij zijn eigen wijn kan presenteren. Ook dankzij deze marketingstrategie slaagt hij erin de helft van zijn productie in de korte keten af te zetten. “Een ander gedeelte gaat naar de lokale horeca en groothandelaren”, verduidelijkt hij.

Van vijf verschillende druivenrassen maakt hij momenteel ongeveer tien verschillende wijnen, een achttal stille witte wijnen en twee mousserende wijnen. Met een opbrengst van ongeveer 5000 liter per hectare is zijn omzet nog niet voldoende om er een voltijds inkomen uit te halen, maar Jacobs ziet genoeg potentieel om zijn domein uit te breiden.

“Wie kwalitatieve wijn maakt, vindt daar ook een markt voor.” Ook de komst en groei van andere wijndomeinen in de Maasvallei ziet hij vooral als een positieve ontwikkeling. “Hoe meer kwaliteitsvolle wijn er in onze regio wordt gemaakt, hoe sterker de Maasvallei zich als wijnstreek kan profileren. Als consumenten Vlaamse wijn steeds beter leren kennen en waarderen, biedt dat kansen voor alle wijnmakers in de regio.” 

Bij een volgende uitbreiding wil Jacobs inzetten op rode druiven. “Maar bij het maken van rode wijn gaat een ander productieproces gepaard waardoor je meer volcontinue in de wijnmakerij aanwezig moet zijn”, besluit hij.