Europa gaat akkoord met nieuw Vlaams mestactieprogramma

Na meer dan negen maanden onderhandelen heeft de Europese Commissie het nieuwe mestactieplan – ondertussen zijn we al aan MAP5 toe – voor Vlaanderen goedgekeurd. Door het finetunen van de bemesting moet Vlaanderen erin slagen om de waterkwaliteit te verbeteren. “Het principieel akkoord van de Europese Commissie betekent dat Europa ervan overtuigd is dat we tegen 2018 de doelstellingen voor de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater kunnen halen met de voorgestelde maatregelen”, reageert het kabinet van minister Schauvliege.

Behalve Nederland en Denemarken heeft ook Vlaanderen nog altijd de meest vervuilde beken en rivieren, onder meer door een overschot aan dierlijke mest. Daar moet MAP5 verandering in brengen met een voortzetting en versterking van de gebiedsgerichte aanpak en strengere maatregelen in probleemgebieden. Dat zijn de zogenaamde focusgebieden, waar de nitraatconcentratie in het oppervlaktewater overschreden wordt of de nitraatconcentratie in het grondwater onvoldoende positief evolueert. Landbouwbedrijven met meer dan de helft van hun areaal in deze focusgebieden zullen als focusbedrijven aangeduid worden. Voor hen gelden onder andere strengere drempelwaarden voor het nitraatresidu en een korter bemestingsseizoen.

Tegen 2018 mag in maximum vijf procent van de meetpunten de norm van 50 milligram nitraat per liter water nog overschreden worden. Met MAP4 werd toegewerkt naar maximaal 16 procent ‘slechte’ meetpunten in landbouwgebied, maar we zijn vorig jaar gestrand op 21,1 procent rode MAP-meetpunten. Twee provincies, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant, voldeden wel aan de oude doelstelling.

"Veel slaan, weinig zalven", dat is de eerste reactie van Boerenbond op het nieuwe MAP. Toch is Boerenbond niet alleen negatief over de bereikte resultaten. "We zijn blij dat MAP5 er na lang wachten eindelijk is", zegt Toon De Keukelaere. "Het mestseizoen is al een maand bezig." Boerenbond stelt daarnaast de gebiedsgerichte aanpak op prijs en het feit dat ze consequent bij de onderhandelingen betrokken zijn geweest. "Toch is het uiteindelijk veel slaan en weinig zalven", aldus De Keukelaere. "Wij hadden de negatieve maatregelen liever anders gewild, met meer positieve signalen in de gebieden met een goede waterkwaliteit." Maar ook: "Zo gaat dat nu eenmaal bij compromissen. Het plan bevat positieve en negatieve punten. Belangrijk is dat we de waterkwaliteit naar boven halen."

De onderhandelingen over een vijfde actieprogramma ter implementatie van de Europese Nitraatrichtlijn hebben lang aangesleept. Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Joke Schauvliege was sedert juni 2014 in overleg met de Europese Commissie. Het actieprogramma dat zij bij Europa verdedigde, is ontstaan in de schoot van een opvolgingscommissie die door de minister zelf werd opgericht opdat er structureel overleg zou kunnen plaatsvinden tussen kabinet, landbouw- en milieuorganisaties, administraties en wetenschappers. De milieuorganisaties hielden het overleg in november vorig jaar voor bekeken omdat er onvoldoende werd rekening gehouden met hun wensen.

Het openbaar onderzoek over MAP5 loopt nog tot 4 mei. Het actieprogramma is te raadplegen op de website van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Jan Pauwels, woordvoerder van minister Schauvliege, legt uit wat nu volgt: “Het actieprogramma MAP5 wordt vertaald in een gewijzigd mestdecreet. Daarna wordt het ingeleid in de commissie Leefmilieu, om na plenaire stemming in het Vlaams Parlement te worden goedgekeurd binnen de Vlaamse regering.”

Bovendien zal Vlaanderen een formele aanvraag voor derogatie indienen bij de Europese Commissie zodat op bepaalde teelten meer stikstof uit dierlijke mest toegediend mag worden. “Door hier zeer strikte voorwaarden aan te koppelen, ondervindt het milieu geen hinder”, benadrukt Pauwels. Naar verluidt wordt de derogatieaanvraag een lange Europese procedure, die zal uitmonden in een stemming van de lidstaten op het Nitraatcomité van juni, of september in het slechtste geval.