EU gebruikt landbouw als pasmunt in WTO-overleg

Na bijna negen jaar multilateraal overleg binnen de Wereldhandelsorganisatie WTO, de zogenaamde Doha-ronde, heeft men nog altijd geen compromis kunnen bereiken omtrent het wegnemen van belemmeringen voor de wereldhandel. Onderzoekers van het Peterson Institute for International Economics (IEE) in Washington berekenden dat de EU met voorsprong de meeste toegevingen doet op landbouwvlak.

Volgens Gary Clyde Hufbauer, Jeffrey Schott en Woan Foong Wong van het IEE heeft Europa bij de huidige stand van zaken ongeveer twee derde van alle toezeggingen gedaan in het overleg omtrent markttoegang voor landbouwproducten, terwijl de Europese agrovoedingssector niet meer dan acht procent van de winst opstrijkt uit de toegenomen handel. De onderzoekers merken daarbij wel op dat de EU haar eigen landbouw ook het meest afschermt. Met de afspraken die nu op tafel liggen, zou voornamelijk de EU-export richting Japan en India kunnen toenemen.

Opvallend is dat van alle compromissen die de EU wil doen, de helft betrekking heeft op landbouwproducten. Enkel Japan richt zich in even grote mate op de landbouwsector voor het wegnemen van handelsbelemmeringen. De inspanningen van de EU en Japan staan in schril contrast met de 10 procent toegevingen van de VS die betrekking hebben op landbouwproducten, terwijl de voordelen van de grotere Amerikaanse export wel in de eerste plaats naar de landbouwsector zouden gaan.

Dat blijkt uit het feit dat de VS in de Doha-ronde maar 6,2 procent van de wereldwijd beloofde inspanningen voor zijn rekening neemt wat betreft het wegnemen van handelsbelemmeringen voor landbouwproducten. De VS mag vervolgens wel bijna 14 procent winst verwachten bij de toegenomen handel in landbouwproducten op wereldschaal.

In absolute cijfers komt de VS vanwege de omvang de Amerikaanse landbouwexport nog op nummer twee wat inspanningen op landbouwvlak betreft. De handel in landbouwproducten in Japan neemt na de EU en de VS de derde grootste inspanning voor zijn rekening. Opvallend is dat Brazilië nagenoeg geen toegevingen doet op landbouwvlak, maar de Braziliaanse landbouwsector met 9,4 procent handelswinst wel opmerkelijk weet te profiteren van de bevorderde wereldhandel.

De WTO wil de wereldhandel in landbouwproducten doen toenemen zowel door de afschaffing van importtarieven als door het uit de weg ruimen van importquota, exportsubsidies en steun voor de nationale landbouwsector. Snoeien in importtarieven en subsidies voor de landbouwsector, zou volgens het IEE de wereldhandel met 13,4 miljard euro doen toenemen.

Wat tarifaire belemmeringen betreft, zouden de importtarieven in de VS (van 1,3 naar 0,7%) en de EU (van 6 naar 3 ,4%) bijna halveren. Ter vergelijking: de importtarieven in China zouden met een akkoord in de Doha-ronde dalen van 9,6 naar 8,9 procent, in India van 60,2 naar 55,7 procent en in Brazilië van 4,1 naar 3,9 procent.

Wereldwijd en over alle sectoren heen, kan de economie volgens het IEE-onderzoek 130 tot 223 miljard euro per jaar winnen met een akkoord. "Het pakket maatregelen dat voorligt, is echter geen gemeenschappelijke deler van de belangen van de landen die betrokken zijn bij het overleg", klinkt het bij het IEE, "daarom kan het niet rekenen op de noodzakelijke politieke steun." De Doha-ronde duurt inmiddels al langer dan de voorgaande Uruguay-ronde, die zeven jaar en zeven maanden in beslag nam.

Bij aanvang van de Doha-ronde in november 2001 werd het voornemen uitgesproken de ontwikkelingslanden extra te laten profiteren van het wereldhandelsoverleg. Momenteel nemen de geïndustrialiseerde landen 93 procent van de beloofde inspanningen voor hun rekening. De onderzoekers zijn van oordeel dat het een grote vergissing zou zijn de hoop nu op te geven. "De handelsronde kan nog steeds succesvol zijn als de belangrijkste handelsblokken van de G-20 het overleg een nieuwe impuls geven."