"Elke week zijn er 41 landbouwbedrijven minder"

Tussen 2000 en 2010 hebben wekelijks 41 Belgische landbouwbedrijven hun activiteiten stopgezet. In Europa hield een kwart van de landbouwers er in diezelfde periode mee op. In Vlaanderen zijn er nog slechts 450 boeren jonger dan 30 jaar. Humo-journalist Jan Hertoghs was verwonderd over deze landbouwteloorgang in ons land. Hij ging op zoek naar de verhalen achter de cijfers.

Tussen 1979 en 2009 verdwenen bijna 100.000 jobs in de Belgische landbouw. Het aantal Belgische landbouwbedrijven halveerde zowat op 20 jaar tijd (1990 – 2010): van 81.000 naar 43.000. Om en bij de 84.500 hectare landbouwgrond ging verloren in de periode 1985 – 2008. Daarbij beroept de Humo-journalist zich op cijfers van de FOD Economie, het Centrum Agrarische Geschiedenis, het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling en Eurostat.

Tijdens zijn zoektocht naar verhalen achter die cijfers doorkruist Jan Hertoghs heel België. Zo trekt hij naar Brasschaat, de gemeente die de twijfelachtige eer krijgt om bovenaan te staan op de lijst van grootste dalers op landbouwgebied: 81,5 procent minder landbouwbedrijven op 30 jaar tijd, 88 procent minder boeren en 92 procent minder landbouwgrond. De tijd dat de gemeente nog een eigen schepen van Landbouw had, dateert van voor 1977.

Eindigen doet hij in Wallonië, waar hij een paar dagen meeloopt met een aantal medewerkers van Agricall, een organisatie die boeren in nood opvangt en bijstaat. Daar vertelt men hem dat de boeren gelaten zijn. “Jarenlang zijn ze combattief geweest, maar nu voel je dat het op is. Vorig jaar hadden we een golf van zelfdodingen”, aldus een medewerker van Agricall. “Dat zijn boeren die zich in de steek gelaten voelen door alles en iedereen. Ze wenden zich af van de buitenwereld en begraven zich in hun werk.”

Volgens Agricall heeft één en ander ook te maken met onbegrip van de buitenwereld. “Boeren voeden de samenleving. Ze produceren vlees, melk, granen en gewassen voor de bevolking. Dat is maatschappelijk van levensbelang, zo zien zij het. Maar de maatschappij beschouwt hen als lastpakken die te veel een beroep doen op subsidies. Dat alles knaagt aan hun zelfvertrouwen”, klinkt het.

“Aan de ene kant zijn het heel zelfstandige mensen. Ze kunnen dieren houden en planten laten groeien, ze kunnen metselen, water en elektriciteit aanleggen en een boekhouding bijhouden. En ondanks al die kwalificaties geeft hun beroep hen geen enkele houvast. Ze blijven een speelbal van veel dingen die boven hun hoofd gaan. Ze zijn afhankelijk van tal van regels en wetten, Europese normen, supermarktprijzen, wereldwijde speculatie met grondstoffen, enz.”.

Hertoghs komt tot de conclusie dat er in de landbouw een stille oorlog bezig is. “Met aanslagen die haast niemand opmerkt. Met verdwijningen en slachtoffers die haast niemand ziet. De verslaggeving is navenant: sporadisch opflakkerend tot geheel afwezig”, schrijft hij in zijn artikel.

Lees meer: Humo - Boeren in nesten. De grote stilte op het land.