Effectiviteit agrarisch natuurbeheer ligt onder vuur

Natuurpunt vraagt al langer om de effectiviteit van beheerovereenkomsten te verhogen, maar weet zich nu gesteund door een nieuwe Nederlandse studie. Kennisinstituut Alterra komt namelijk tot de conclusie dat als het agrarisch natuurbeheer in zijn geheel zou worden afgeschaft, de negatieve effecten op de biodiversiteit in Nederland beperkt zijn.

Er is de laatste jaren discussie over de ecologische effectiviteit van agrarisch natuurbeheer. Alterra, het Nederlandse kennisinstituut voor de groene leefomgeving dat deel uitmaakt van Wageningen UR, onderzocht een aantal sleutelfactoren. Auteur David Kleijn valt met de deur in huis: "Als agrarisch natuurbeheer in zijn geheel zou worden afgeschaft, dan zijn de negatieve effecten op de biodiversiteit beperkt."

Halfnatuurlijke landschapselementen aanleggen of in stand houden, leidt volgens Kleijn tot meer aantrekkelijke landschappen maar zelden tot een verbetering van de leefomgeving van de meest kwetsbare natuursoorten op het platteland. "Agrarisch natuurbeheer is enkel zinvol in gebieden waar nog hoge aantallen van de doelsoorten voorkomen", concludeert hij.

Waar een vergelijking mogelijk is, blijkt reservaatbeheer positievere effecten te hebben op doelsoorten en kosteneffectiever te zijn dan agrarisch natuurbeheer. "Voor min of meer sedentaire soortengroepen, zoals planten en insecten, waarvan de habitatkwaliteit kleinschalig bepaald wordt en waarvan niet of nauwelijks kwetsbare soorten op het platteland voorkomen, is afschaffen van agrarisch natuurbeheer zonder meer de meest kosteneffectieve optie om natuurbeheer in Nederland te verbeteren", zo staat te lezen in de aanbevelingen van de studie.

Voor soortengroepen waarvan nog een aanzienlijk deel van de kwetsbare soorten op het platteland voorkomt en waarvan de kwaliteit van de leefomgeving sterk wordt beïnvloedt op een groter schaalniveau is dit op korte termijn een minder productieve strategie. Het reproductief succes van soorten als weidevogels en hamsters wordt niet alleen bepaald door de kwaliteit van het beheer maar ook door de grootte van het gebied waarin beheer wordt uitgevoerd.

Voor weidevogels en hamsters adviseert Weijn om agrarisch natuurbeheer in te zetten rond reservaatgebieden met dezelfde natuurdoelen om het leefgebied van de doelsoorten op een voldoende groot oppervlak te verbeteren en zodoende voldoende kritische massa te bereiken.

Natuurpunt vraagt om de conclusies van deze studie mee te nemen in de voorbereiding van het plattelandsbeleid in Vlaanderen. "De beperkte middelen kunnen best ingezet worden om zeer gericht typische plattelandssoorten te beschermen, ecologische verbindingen te realiseren en als buffer tegen negatieve milieudrukken", voegt de natuurorganisatie er nog aan toe.

Meer info: Alterra-studie