"Brexit stort Britse landbouw in grote onzekerheid"

Meer dan 40 jaar hebben de Britse boeren kunnen rekenen op subsidies uit het Europese landbouwfonds en hadden ze een ongehinderde toegang tot 500 miljoen consumenten. Het opzeggen van het Europese lidmaatschap zal daar verandering in brengen en zadelt de Britse boer met heel wat vragen op. Toch stemde een meerderheid volgens het Britse landbouwblad Farmers Weekly voor een Brexit. Ook in eigen land zorgt het resultaat van het referendum voor heel wat ongerustheid, niet in het minst in de hardfruitsector. 

Niet langer zullen de Britse boeren deel uitmaken van de Europese eenheidsmarkt en zullen ze toegang hebben tot de Europese landbouwsteun. "Dat creëert een enorme onzekerheid", zo is te lezen in de Britse landbouwpers. "Vanuit Defra, het landbouwministerie, werd er tijdens de campagne voortdurend gezegd dat er geen plan B was", zo klinkt het. Maar aftredend premier David Cameron heeft steeds verkondigd dat een steunsysteem voor de Britse boeren "op een ordelijke manier in stand zou blijven". Het is echter niet duidelijk of die bewering ook in de handen van zijn opvolger overeind zal blijven.

De National Farmers Union (NFU), de belangrijkste sectororganisatie, heeft al laten weten dat het zo snel mogelijk duidelijkheid wil. Voorzitter Meurig Raymond roept op om snel met een Brits landbouwbeleid te komen om het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) te vervangen. "De Britse landbouw mag geen nadeel ondervinden van dit besluit", aldus Raymond. "We eisen een nationaal landbouwbeleid dat eenvoudig is, aan onze behoeften tegemoetkomt en zorgt voor een gelijk speelveld met boeren uit de rest van de EU, die nog altijd onze belangrijkste concurrenten blijven."

Ondertussen heeft de Britse kamer van koophandel in Brussel erop aangedrongen om de onderhandelingsperiode over de uitstap zo kort mogelijk te houden. “Stabiliteit is essentieel voor de investeerders”, aldus Thomas Spiller, voorzitter van de British Chamber of Commerce. Spiller vreest dat de onduidelijke situatie een impact zal hebben op de economie, zowel in België als in het Verenigd Koninkrijk. "Zullen morgen nog dezelfde criteria gelden? Wat met de certificaten en grenstarieven? België is de zevende exportmarkt van het Verenigd Koninkrijk en zal dus alleszins belangrijk blijven voor de Britse bedrijven.

In eigen land heeft federaal minister van Economie Kris Peeters bekendgemaakt dat er een helpdesk komt voor Belgische ondernemingen die vragen hebben over de huidige situatie. "Er heerst grote onzekerheid", aldus Peeters. “Heel wat ondernemingen zitten met vragen, omdat ze in een totaal ander kader zullen moeten werken. We hebben daarom met de werkgroep afgesproken dat het VBO alle vragen van de Belgische ondernemingen zal verzamelen. Wij gaan dan als helpdesk optreden", aldus nog minister Peeters. "We gaan de vragen bundelen, een antwoord geven en daarover communiceren."

"Er is geen enkele reden voor de bedrijven om in paniek te slaan", zo beklemtoont Paul Buysse, de voorzitter van de werkgroep rond de Brexit. "De gesprekken over de uittreding starten in oktober of november, dus dat heeft voorlopig nog geen impact. Het enige dat nu al gevoeld wordt, is de waardevermindering van de pond, want de financiële wereld heeft wegens de peilingen niet geanticipeerd op een Brexit."

Toch zitten er her en der wel degelijk mensen nu al met de handen in het haar. De haven van Zeebrugge bijvoorbeeld liet vorig jaar een trafiek met de Britten optekenen van 18 miljoen ton. Het gaat onder meer om voeding, chemie, tapijten en vooral auto's. Jaarlijks worden één miljoen wagens richting Groot-Brittannië verscheept vanuit Zeebrugge. "Op korte termijn kan dat door de lagere pond onder druk komen. De Britten zullen aan koopkracht verliezen, en op luxegoederen wordt dan het eerst bespaard", aldus havenbaas Joachim Coens. Op langere termijn wordt het uitkijken hoe de onderhandelingen tussen de EU en Groot-Brittannië verlopen, stelt Coens. "Essentieel wordt om de handel zo maximaal mogelijk te vrijwaren."

Europees parlementslid en schepen van Landbouw in Sint-Truiden, Hilde Vautmans (Open Vld), vreest dat het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie de doodsteek zal betekenen voor heel wat fruittelers. Na de boycot van Rusland en de extreme weersomstandigheden van de voorbije maanden is dit een zoveelste tegenslag die de fruittelers te verwerken krijgen, zo klinkt het. "Voor onze perensector is het Verenigd Koninkrijk de tweede afzetmarkt", aldus Vautmans.

"Zo gaan 100 miljoen peren en 50 miljoen appelen van ons land naar het Verenigd Koninkrijk”, legt Vautmans uit. "Het VK is een historische afzetmarkt en die staat nu onder druk. Door de devaluatie van de pond en het feit dat er meer douaneformaliteiten zullen zijn, komt er nog meer druk bij", zegt Vautmans. Het europarlementslid wil dat heel het jaar als rampjaar erkend wordt zodat er ook vanuit Europa steun kan komen voor de door het noodweer getroffen boeren. "Eind van deze maand hebben we een landbouwtop waarop we het gemeenschappelijk Europees landbouwbeleid gaan evalueren en daar moet dat op tafel komen."

Ook voor de sierteeltsector zal de Brexit mogelijk een zure nasmaak achterlaten. Het belang van de Britse afzetmarkt is de laatste jaren geleidelijk aan gegroeid door de gunstige koers van het Britse pond en door het feit dat andere markten als Zuid-Europa, Rusland en Oekraïne onder druk staan. Vooral knolbegonia’s, kamer- en perkplanten en producten uit de boomkwekerij gaan naar het VK. De uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk vertegenwoordigde in 2015 een exportwaarde van 58 miljoen euro, wat zo’n 11 procent van de totale exportwaarde van de sector is. Het VK is de derde belangrijkste exportbestemming voor onze Belgische siertelers.