Breekt GLB-definitie Belgische 'jonge starter' zuur op?

Wat is een jonge landbouwer? Over die vraag vloeide bij de uitwerking van het vernieuwde GLB al heel wat inkt. Volgens de Commissie moet iedereen binnen een rechtspersoon of groepering jonger zijn dan 40 jaar, maar volgens minister-president Kris Peeters gaat die interpretatie voorbij aan de werkelijkheid. Intussen is aan de tekst geschaafd, maar blijft ook Boerenbond bezorgd.

In de commissie Landbouw van het Vlaams Parlement uitten zowel vraagsteller Karlos Callens (Open Vld) als Jos De Meyer (CD&V) net voor de jaarwisseling hun ongerustheid over de precieze interpretatie van de steun voor jonge landbouwers in de technische uitwerking van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor de periode 2015-2020. Volgens Callens lijkt het erop dat de Commissie bepaalde onderdelen van het akkoord anders interpreteert dan het politieke akkoord tussen de Raad van landbouwministers en het Europees Parlement.

Concreet gaat het over de interpretatie van het begrip 'jonge starter'. De Europese Commissie vindt dat iedereen binnen een rechtspersoon of groepering van natuurlijke personen jonger moet zijn dan 40 jaar om recht te hebben op de extra inkomenssteun voor jonge boeren. Die stelling gaat volgens Callens voorbij aan de vaak voorkomende situatie waarbij jongeren al dan niet geleidelijk het bedrijf van hun ouders overnemen.

"Hoewel de Commissie altijd heeft volgehouden dat zij jonge landbouwers een duwtje in de rug wil geven, houdt zij voorlopig blijkbaar weinig rekening met de realiteit van een bedrijfsovername", merkt Callens op. En er zitten nog meer addertjes onder het gras. Zo zouden enkel eerste vestigingen in aanmerking komen en zou de premie maar bedoeld zijn voor de vijf jaar na het moment van opstart van het bedrijf.

Vlaams landbouwminister Kris Peeters bevestigt de houding van de Commissie, en benadrukt dat Vlaanderen en België zich steeds hevig verzet hebben tegen de uitvoeringsbepaling dat alle landbouwers in een samenuitbating of rechtspersoon zouden moeten voldoen aan de definitie van ‘jonge landbouwer’. "Maar de visie van de Commissie is echter dat landbouwers die niet 'uit het niets' starten en dus reeds opereren in een samenwerkingsverband, ook minder risico lopen en dus geen premie behoeven", legt Peeters uit.

Volgens cijfers van de minister-president zouden maar 604 starters (46%) zeker voldoen aan de verstrengde definitie, en 696 starters (54%) enkel als iedereen jonger dan 40 jaar is. Hoeveel jonge starters van die laatste groep effectief uit de boot zouden vallen, is moeilijk in te schatten wegens een gebrek aan gegevens, maar voor 496 bedrijven kon de analyse wél worden gemaakt. Daaruit blijkt dat slechts 122 van de 496 bedrijven of 25 procent aan de definitie zou kunnen voldoen.

Als de verstrenging gehandhaafd blijft, dan staat het volgens Peeters vast dat Vlaanderen niet de maximale enveloppe voor jonge landbouwers zal kunnen inzetten. Intussen zijn de laatste technische besprekingen afgerond. Aangezien de lidstaten over de gedelegeerde handelingen niet kunnen stemmen en slechts vier lidstaten niet akkoord gaan, heeft de Commissie haar positie vooralsnog niet herzien. "Als reactie op ons verzet zijn wel een aantal toegevingen gedaan", aldus Peeters.

"Als bijvoorbeeld een zoon of dochter in 2015 samen met zijn of haar vader of moeder het bedrijf beheert, maar het in 2018 volledig zelfstandig overneemt, heeft de zoon of dochter vanaf 2018 toch nog recht op vijf jaar premie. Voordien was dit slechts twee jaar", legt Peeters uit. "Maar het probleem blijft dat iedereen die controle heeft over het bedrijf, aan de definitie moet voldoen. Samenuitbating blijft met andere woorden een probleem. Ik heb daarom samen met mijn Waalse collega een brief naar de Commissie gestuurd om de specifieke situatie van de Belgische landbouwers aan te kaarten."