Braziliaan Azevêdo blijft WTO leiden

Roberto Azevêdo is opnieuw verkozen tot hoofd van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Aan de Braziliaan de taak te voorkomen dat de organisatie die als scherprechter van de wereldhandel optreedt, irrelevant wordt. De Doha-ronde die moest leiden tot een brede wereldhandelsovereenkomst is de facto begraven. Vakblad Boerderij ziet het somber in: “Met iedere top neemt het aantal onderwerpen waarover de landen onderhandelen af. Niet omdat ze het over steeds meer eens zijn, maar omdat steeds meer meningsverschillen als onoverbrugbaar worden geclassificeerd. Het is lastig belangen van meer dan 160 landen af te wegen. Daar komt de opkomst van economieën als China, India en Rusland bij. Die landen laten zich de les niet lezen door de oude grootmachten VS en EU en staan qua landbouwbeleid ver van de liberale geest van het westen.”

De Braziliaan Roberto Azevêdo zal ook de komende vier jaar directeur- generaal zijn van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Bij zijn eerste verkiezing meldden ruim een dozijn tegenkandidaten zich. Bij de herverkiezing was er geen tegenkandidaat. Hoewel Azevêdo een aantal successen boekte op het landbouwdossier, stapelen de problemen zich op: van Brexit tot Trump.

Boerderij beschrijft zijn verwezenlijken van de afgelopen vier jaar: “Onder Azevêdo’s leiding sprak men af dat ontwikkelingslanden meer ruimte krijgen om hun landbouwmarkt te reguleren met voedselvoorraden. Ook geraakte men het er over eens dat exportsubsidies of belastingvoordelen voortaan ook voor landbouwproducten verboden zijn. Daarnaast werd afgesproken dat douaneformaliteiten voor verse producten versneld moeten worden afgerond. Ten slotte werd zaken gedaan over hoe landen omgaan met importquota.”

Het eerste punt was een overwinning voor China en India die met voorraadbeleid hun importafhankelijkheid beperken en de prijzen beïnvloeden die boeren ontvangen en consumenten betalen. Het verbod op exportsteun voor landbouwproducten is positief voor de EU. De EU geeft immers zelf geen exportsteun meer. De concurrentie moet nu ook afscheid nemen van exportsteun. Ook de ‘administratie’ van importquota is voor de EU belangrijk. Met name China wordt er bij herhaling van beschuldigd importquota in te stellen voor vlees, precies op die momenten dat grote exporterende landen nauwelijks kunnen leveren. De douanedeal maakt ‘Japanse inspecties’, waarbij product net zo lang of laat wordt gecontroleerd totdat de waar is bedorven, illegaal.

Probleem is dat landen creatief zijn in het omzeilen van dergelijke afspraken. Ze weten dat een benadeelde tegenpartij niet snel zijn gram kan halen. Het geschillenorgaan van de WTO is traag. Er kunnen jaren overheen gaan voordat een geschillenpanel een finaal oordeel velt. Pas daarna mag een land tegenmaatregelen treffen. Vaak wordt, voordat het zo ver is, een compromis gesloten. De regels worden niet strikt toegepast.

De grootste tegenvaller onder Azevêdo zijn bewind, is dat de Doharonde die moet leiden tot een brede wereldhandelsovereenkomst, de facto begraven is. De Doha-ronde begon 16 jaar geleden en zit muurvast. Na het vastlopen van de Doharonde zijn landen meer direct met elkaar gaan onderhandelen, wat leidt tot een onoverzichtelijk handelsveld. Sinds de ‘Brexit’, de opkomst van Le Pen in Frankrijk en de verkiezing van president Trump in de VS komt daar een zorg over protectionisme in belangrijke landen bij.

De rol van de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk binnen de WTO is in toenemende mate onduidelijk. Het WTO-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk is verbonden met de EU. In theorie moeten de Britten dus opnieuw met alle ruim 160 lidstaten onderhandelen over toetredingsvoorwaarden. Het Amerikaanse lidmaatschap lijkt af te hangen van het gemoed van de onberekenbare Trump. De Amerikaanse president heeft de WTO een “ramp” genoemd en heeft gezegd de VS uit de WTO terug te trekken als het volgens de regels van de organisatie geen importtarieven tegen Mexico mag instellen. Onlangs meldde The Financial Times dat de regering-Trump ook wegen zoekt om het geschillensysteem van de WTO te omzeilen met andere gerechtelijke procedures. “Al met al heeft Azevêdo veel op zijn bord de komende vier jaar”, concludeert Boerderij.