"Boeren schieten in eigen voet"

De uitspraak van het Grondwettelijk Hof over het Vlaamse Natura 2000-programma komt het hele PAS-proces niet ten goede. Dat schrijft Natuurpunt in zijn e-nieuwsbrief. “Hoewel de sectororganisaties positief communiceren over deze uitspraak is het duidelijk dat de boeren in eigen voet hebben geschoten”, zo klinkt het. De PAS-regeling is opgezet om een oplossing te bieden voor de vergunningsproblematiek, maar de uitspraak riskeert voor meer rechtsonzekerheid te zorgen, aldus Natuurpunt.

Eind april vernietigde het Grondwettelijk Hof een reeks artikels die het Vlaamse Natura 2000-programma rond beschermde natuurgebieden regelen. Die regels waren aangevochten door enkele tientallen Limburgse landbouwers, verenigd onder de vlag ‘Ruimte voor boeren’. Volgens het Grondwettelijk Hof ontbreken in het Vlaamse Natuurdecreet de nodige garanties op inspraak van het publiek. 

In zijn beleid.flits geeft Natuurpunt zijn interpretatie van die uitspraak. De natuurorganisatie noemt het een “pyrrusoverwinning voor de landbouwsector” en “een stap achteruit”. Volgens Natuurpunt is het jammer dat honderden bedrijven door de uitspraak in rechtsonzekerheid blijven, “terwijl de programmatische aanpak stikstof (PAS) net is opgezet om een oplossing te bieden voor de vergunningenproblematiek van de landbouwers”. Natuurpunt betreurt dat het Hof oordeelt dat de nodige garanties op inspraak van het publiek ontbreken en verwijst naar de “enorme inspanningen” die ANB hieromtrent geleverd heeft.

“Deze uitspraak heeft gevolgen voor drie lopende processen, die ofwel via een MER, ofwel via een openbaar onderzoek zullen moeten beantwoorden aan enkele vereisten”, aldus Natuurpunt, “waaronder de opmaak van de managementplannen; de opmaak van het Natura 2000-programma en de opmaak van de PAS. ” Dat is volgens de organisatie “vrij eenvoudig te repareren” en de minister heeft al opdracht gegeven om met het werk te beginnen. “Maar het praktische gevolg hiervan is dat alle procedures langer en complexer worden en dat het hele proces nog verder dreigt te vertragen”, aldus Natuurpunt.

Tegelijkertijd maakt de uitspraak volgens de organisatie ook “ten overvloede” duidelijk “dat de overgangsregeling voor de PAS juridisch drijfzand is”. “Het arrest herbevestigt immers dat “plannen en programma’s die worden voorbereid met betrekking tot landbouw, energie, industrie, vervoer,… die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben en die het kader vormen voor de toekenning van toekomstige vergunningen… moeten worden onderworpen aan een milieubeoordeling (MER)”. De bestaande overgangsregeling is duidelijk niet onderworpen aan een MER en een passende beoordeling”, zo klinkt het bij Natuurpunt.

“Een échte PAS is ondertussen nog niet voor morgen, zodat de landbouwers zichzelf en een reeks andere mobiliteits- en industriële projecten hebben vastgezet in het moeras”, klinkt het. Ook de passage van het arrest waarin het Hof stelt dat het verlenen van vergunningen teneinde een landbouwbedrijf te kunnen exploiteren niet de gewettigde verwachting doet ontstaan om de inrichting verder te mogen exploiteren onder dezelfde voorwaarden na de geldigheidsduur, springt Natuurpunt in het oog.

“Nochtans was dat juist de juridische basis die werd aangevoerd om te pleiten voor een flankerend beleid”, zo klinkt het. “Het is dus absoluut legitiem om uitbreidingen van vergunningen te weigeren of om vergunningen die zijn afgelopen niet te verlengen in functie van de bescherming van het leefmilieu. Als de overheid daaraan, om sociaal-economische redenen, een flankerend beleid wenst te koppelen, is het dan ook logisch om dat te financieren uit het sectorbudget – in plaats van dat af te wentelen op het budget leefmilieu”, aldus Natuurpunt.

“Tenslotte wordt er verheugd gereageerd door de landbouworganisaties op de stelling van het Hof dat, in bepaalde gevallen, beperkingen van het eigendomsrecht moeten gepaard gaan met vergoedingen”, besluit Natuurpunt. “Dat is echter niets nieuws. Deze bepalingen beschermen eigenaren tegen onteigeningen door de overheid, en terecht. Het is nogal wiedes dat, indien in de managementplannen na de zogenaamde vrijwillige fase verplichtingen inzake natuurinrichting en -beheer worden opgelegd, daar een correcte vergoeding tegenover moet staan.”