Bioboeren hebben geen vrede met strengere fosfaatnormen

Nu het openbaar onderzoek over het vijfde mestactieplan nog loopt, probeert BioForum zoveel mogelijk mensen tot een reactie te bewegen. Bij de bioboeren zit de schrik er namelijk goed in dat MAP 5 biolandbouw moeilijk – “in sommige delen van Vlaanderen onmogelijk” – zal maken. Het probleem zit hem vooral in de nieuwe en strengere normen voor fosfaat. Daardoor wordt dierlijke bemesting zodanig gelimiteerd dat een bioboer in een negatieve spiraal terechtkomt van minder mest, minder stikstof, minder opbrengst, minder opbouw van organische stof en minder bodemvruchtbaarheid.

In de biologische landbouw is mest van essentieel belang, geen kunstmest maar dierlijke mest die zorgt voor een vruchtbare en levende bodem. “Die rijke bodem is noodzakelijk voor onze plantaardige productie. Dankzij dierlijke mest kunnen we met bio tot een regionaal evenwichtig, duurzaam landbouwsysteem komen”, verklaart sectororganisatie BioForum. De bioboeren zijn ongelukkig omdat ze mee het kind van de rekening van MAP 5 worden terwijl de problemen in hun ogen veroorzaakt werden door de gangbare landbouw. De overheid wil de stikstof- en fosfaatverontreiniging van het oppervlakte- en grondwater beteugelen met een nieuw mestactieplan.

Volgens de Europese wetgeving moeten biotelers in eerste instantie gebruikmaken van compost of stalmest. Veel bioboeren gebruiken stalmest, maar worden nu in hun bemesting beknot want deze natuurlijke meststof bevat stikstof en fosfaat in een bepaalde verhouding. Een verstrenging van de norm voor fosfaat betekent voor de bioboer minder mest toedienen. De planten krijgen daardoor niet alleen minder fosfaat maar ook minder stikstof, wat een kleinere oogst als resultaat geeft. “Ronduit problematisch”, noemt BioForum de nieuwe normen voor fosfaat, in de wetenschap dat een lagere dosis stalmest ook minder opbouw van organische stof betekent en op termijn nog grotere problemen zal geven omdat de bodemvruchtbaarheid achteruitgaat.

Eén op vijf Vlaamse akkerbodems valt onder de zogenaamde klasse 4-bodems waarvoor de fosfaatlimiet erg laag ligt omdat deze gronden rijk zijn aan fosfaat door de bemestingen uit het verleden. De nieuwe fosfaatnormen in MAP 5 zijn streng, “te streng” om met natuurlijke mest te kunnen werken zoals het in bio betaamt, als je het BioForum vraagt. De sector hoopt nu op een bijzondere regeling die rekening houdt met de specificiteit van biolandbouw, zoals ook naar voor was gekomen uit het plan-MER waarmee de overheid het milieu-effect van MAP 5 onderzocht.

Om het fosfaatprobleem op te lossen, is BioForum geen voorstander van het verder inperken van dierlijke bemesting ten voordele van (dure) kunstmeststoffen die in de handel aangeschaft moeten worden. “Kunstmeststoffen zijn sowieso niet toegelaten in bio omdat die zouten bevatten die het bodemleven aantasten. Bovendien vergt de productie van kunstmest erg veel energie. MAP 5 zou beter strenger optreden tegen kunstmestgebruik.”

Wat wil BioForum dan wel? Onderzoek dat aan de basis ligt van een aparte regeling voor biolandbouw en respect voor de achterliggende principes van bio bij het zoeken naar oplossingen. Meer concreet hoopt de biosector op een uitbreiding (naar biopercelen met een bodem in fosfaatklasse drie of vier, nvdr.) van de regel dat maar 50 procent van de fosfaat uit stalmest en compost meegeteld wordt. In de wetenschap dat MAP 5 steeds meer analyses op kosten van de boer vergt en dit voor kleinschalige biobedrijven snel doortelt, stelt BioForum nog de vraag of die hogere kost nog in verhouding is met het gewenste milieuresultaat.