Belgische agrovoedingsexport is kwetsbaar door Brexit

De nieuwe Britse premier, Theresa May, belooft haar landgenoten dat ze van de Brexit een succes gaat maken. Een weg terug is er schijnbaar niet meer zodat we er de Brexit-studie van professor Economie Jan Van Hove (KU Leuven) nog eens bijnemen. Hij bestudeerde in detail de implicaties voor de Belgische economie. Het is niet voor niets dat de studie op onze redactie belandde via FEVIA, de federatie van de Belgische voedingsindustrie. De voedingsnijverheid in ons land is net zoals de textielindustrie erg kwetsbaar. Het zijn heus niet alleen auto's die vanuit ons land verscheept worden naar het Verenigd Koninkrijk.

Op 23 juni stemden de Britten over hun toekomst in de Europese Unie. Het resultaat is genoegzaam bekend: een Brexit. Professor Jan Van Hove bracht kort voordien in kaart op welke manier een Brexit de Belgische economie zal beïnvloeden. Van Hove waagt zich niet aan gedetailleerde cijfers – “een cijfermatige impactanalyse wordt al snel pure speculatie” – maar is wel zeker van zijn stuk wat de omvang van de impact betreft. Die zal groot zijn.

In de eerste plaats wordt de Belgische export getroffen waardoor het risico bestaat op een versnelde de-industrialisatie van onze economie. De professor noemt de textielindustrie en de voedingsnijverheid als de twee sectoren die het grootste risico lopen. Deze handelseffecten worden versterkt door wisselkoerseffecten, de grondstoffenmarkten en de financiële markten. Ook is het weinig waarschijnlijk dat de dienstensectoren zullen ontsnappen aan de negatieve impact.

Voor de Belgische export benoemt professor Van Hove een aantal risico’s. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en andere vooraanstaande Europese politici waarschuwden dat het te optimistisch is om te denken dat het Verenigd Koninkrijk een gelijkaardige handelsrelatie met de EU verkrijgt als Noorwegen of Zwitserland. Dat zou immers een stimulans kunnen zijn voor andere lidstaten om op hun beurt de Unie te verlaten en toch te blijven genieten van de voordelen van de grote Europese markt.

“Het lijkt dan ook waarschijnlijker dat de Brits-Europese handel, en dus ook de Brits-Belgische handel, geconfronteerd zal worden met handelsbelemmeringen.” Hoge importtarieven lijken Van Hove onwaarschijnlijk, “al valt niet uit te sluiten dat de Britse regering en de Europese Commissie in bepaalde sectoren de eigen economie willen beschermen”. De economieprofessor denkt meteen aan … landbouwproducten omdat het Verenigd Koninkrijk niet langer het gemeenschappelijk landbouwbeleid of het Europees extern handelsbeleid met betrekking tot landbouwproducten zal implementeren. Europa kent nog steeds relatief hoge tarieven voor enkele landbouwproducten (zuivel, suiker, graan, enz.).

Naast tariefverhogingen zal de Brits-Europese handel ook geconfronteerd worden met toenemende verschillen tussen Britse en Europese regelgeving. Van Hove voorspelt dat dit maar op de langere termijn zal spelen omdat wetgeving een traag proces is. Dat er verschillen zullen komen, weet hij vrij zeker gegeven de Britse afkeur van Europese regelgeving en regeldrift. Voor de Belgische economie heeft hij nog meer slecht nieuws: we zullen harder in onze export getroffen worden dan andere lidstaten omdat onze exportbelangen over het Kanaal zo groot zijn. België staat in voor ongeveer vijf procent van de totale Britse import. Omgekeerd verkopen wij meer dan acht procent van onze export op de Britse markt.

Extra kwetsbaar is de Belgische handel met het Verenigd Koninkrijk door de samenstelling en sectorale specialisatie ervan. Onze auto-industrie heeft er enorme belangen. Daarnaast bestaat de Belgische export vooral uit farmaceutische en chemische producten. Te snel wordt hier volgens de Leuvense professor uit geconcludeerd dat een Brexit enkel gevolgen heeft voor deze sectoren.

Hij neemt er het procentuele belang bij van de Britse markt voor de Belgische exporteurs in elke sector. Hieruit blijkt dat de Britse markt relatief belangrijk is voor de Belgische export van textiel en voeding. Voor een aantal van deze producten vertegenwoordigt de Britse afzetmarkt 20 procent en meer van hun totale export. Belgische firma’s zijn in het Verenigd Koninkrijk de voornaamste leveranciers van tapijten, weefsels en kant, groentebereidingen, suiker en suikerbereidingen, enz. De voedings- en textielsector zullen dus als eerste getroffen worden door een meer gesloten Brits handelsbeleid.

In de krant De Tijd worden Vlaamse ondernemers aan het woord gelaten over de Brexit, onder hen ook CEO Dirk Nelen van varkensslachthuis Noordvlees Van Gool. Het bedrijf exporteert tweederde van zijn productie maar realiseert amper één procent van zijn omzet in het Verenigd Koninkrijk. Toch verwacht Nelen een duidelijke onrechtstreekse impact van de Brexit. De concurrentie zal aanscherpen als de koers van het Britse pond blijft dalen. “Concurrenten zullen het vlees dat ze normaal op de Britse markt afzetten, aanbieden in bijvoorbeeld Duitsland en Polen”, zegt Nelen. Hij verwacht dat de vleesindustrie in eigen regio een uitweg vindt via de groeimarkt Azië, en dan vooral China.

Lees het volledige Leuvense economisch standpunt 'Brexit: to BE or not to BE?'.