Aanslepend handelsconflict over dollarbananen opgelost

De Europese Unie heeft een akkoord bereikt met Latijns-Amerika over de zogeheten dollarbananen. Sinds het begin van de jaren negentig lagen beide handelsblokken met elkaar in de knoop over het douanetarief aan de Europese buitengrenzen. Nu werd beslist om de invoerheffing over een periode van zeven jaar gradueel te verlagen tot 114 euro per ton bananen.

De voorbije jaren rolden regelmatig klachten binnen bij de Wereldhandelsorganisatie over de preferentiële behandeling die de ACP-landen kregen bij de uitvoer van hun bananen naar de Europese Unie. De kleine aanpassingen die telkens doorgevoerd werden, konden de Zuid-Amerikanen niet of nauwelijks bekoren. De Verenigde Staten waren in deze handelsoorlog eveneens betrokken partij omdat Amerikaanse multinationals zoals Del Monte, Dole en Chiquita vooral in Latijns-Amerika plantages hebben.

Zelfs binnen Europa was het thema een splijtzwam. "Vooral Frankrijk en Groot-Brittannië wilden hun voormalige kolonies beschermen. Duitsland en Nederland wilden in de eerste plaats goedkope bananen en waren dus voor meer vrijhandel", zegt Gerald Willmann, docent internationale handel aan de K.U.Leuven. "Het was ook een speciaal conflict omdat het over een product gaat dat niet in Europa zelf wordt geteeld".

Na aanslepende onderhandelingen hebben de onderhandelaars beslist dat het Europese douanetarief van 176 euro per ton bananen tegen 2016 herleid zal worden tot 114 euro. In een eerste fase zakt de heffing al meteen naar 148 euro per ton. De belangrijkste verliezers van het akkoord, de ACP-landen, krijgen 200 miljoen euro Europees geld toegestopt. Dat moet hen in staat stellen de gevolgen op te vangen en zich te heroriënteren.

Vooral de Caraïbische landen maken zich grote zorgen. Ze zijn immers niet in staat om de concurrentie aan te gaan met Latijns-Amerika, waar op veel grotere schaal geteeld wordt. Ook Afrika zal vermoedelijk klappen krijgen. In een gezamenlijk communiqué hebben de ACP-landen zich afgevraagd of het doel valt over een tijdperk waarin Europa armoedebestrijding als een van zijn prioriteiten zag.

De deal betekent wel goed nieuws voor de Doha-ronde over de liberalisering van de wereldhandel. De bananendeal neemt een belangrijke horde weg op weg naar een handelsakkoord en past in een breder akkoord over tropische producten. De EU hoopt zo voor andere producten meer toegevingen te kunnen afdwingen.