Varkenshouders komen op straat voor hogere prijzen

Het ABS heeft woensdag bij een aantal grote slachthuizen en vleesverwerkers actie gevoerd om de lage varkensprijzen aan te klagen. Overal was er begrip voor de situatie van de boeren, maar oplossingen kwamen er niet onmiddellijk uit de bus. “Ik denk dat er niets anders opzit dan de distributie aan te pakken. Zij moeten stoppen met braderen met onze landbouwproducten”, zei voorzitter Hendrik Vandamme in Lovendegem.

Al twee jaar lang werken de Vlaamse varkenshouders met verlies. “We zijn gewoon om periodes met slechte prijzen te overbruggen, maar nu staat het water ons tot aan de lippen”, klonk het onder de actievoerders. “Als er niet meteen verandering komt, dan zullen velen onder ons overkop gaan”. Volgens ABS krijgen boeren al 20 jaar dezelfde prijs voor hun varkensvlees, terwijl de prijs die door de consument in de winkel wordt betaald, gestegen is met 30 à 35 procent. Tegelijk worden de varkenshouders ook geconfronteerd met stijgende kosten die zij niet kunnen doorrekenen, meent de organisatie.

“Bovendien blijkt uit een studie die minister Van Quickenborne heeft laten uitvoeren dat er in de rest van de varkenskolom wel winst wordt gemaakt. Meer zelfs, de netto verkoopsmarge is beduidend hoger naarmate een onderneming zich verder stroomafwaarts in de keten bevindt”, stelt ABS-woordvoerder Guy Depraetere. Daarom vraagt de organisatie dat er werk wordt gemaakt van een transparante prijsvorming. “Prijsbepaling zoals gisteren aan het licht kwam in Café La Tourelle dulden wij niet langer. Dat is pure marktmanipulatie”, klonk het.

Daarnaast wilde ABS met deze actie ook komaf maken met de manier waarop de kwaliteit van het vlees vandaag in de slachthuizen wordt bepaald. “Die is niet uniform tussen de verschillende slachthuizen dus hier gaat de transparantie al de mist in”, meent Depraetere. “Daarnaast willen we dat de goede handelspraktijken worden gerespecteerd en dat varkensboeren op voorhand de prijs van de varkens kennen die zij opgeven voor verkoop. En wij willen tot slot ook de monopolievorming in de markt aanklagen. Die manipuleert de markt”.

Met deze eisenbundel trokken de boeren onder meer naar slachthuis Van Landschoot in het Oost-Vlaamse Adegem. Daar werd een delegatie ABS-ers ontvangen door zaakvoerder Gerard Van Landschoot. “Ik heb zeer veel begrip voor jullie actie, maar ook voor ons is het moeilijk werken. Had ik jullie vorig jaar één eurocent per kilo meer uitbetaald, dan was ik zwaar in de rode cijfers geëindigd”, zei de man. Volgens hem kan hij dankzij de kwaliteit van de Belgische markt een nichemarkt in Duitsland bewerken, maar op de prijsmarkt spelen is daar zeker geen optie.

“Duitse slachthuizen draaien 50 à 60 uren per week, dat van ons maar 37 uur. Bovendien hebben zij Roemenen en andere Oost-Europeanen in dienst die zij maar 5 à 10 euro per uur betalen. Ik moet mijn werknemers minstens 22 euro per uur geven. Hun vaste kosten zijn dus beduidend lager en dus kunnen zij de prijs drukken. De markt van de varkens is nu eenmaal een Europese markt”, stelde hij. Van Landschoot beweert ook werk gemaakt te hebben van een nieuw kwalificatiesysteem voor karkassen. “Samen met zes andere slachthuizen hebben wij geïnvesteerd in een camerasysteem dat tot veel uniformere resultaten moet kunnen leiden”, stelde hij.

Net als de boeren begrijpt Gerard Van Landschoot niet hoe de prijsbepaling in La Tourelle kan blijven bestaan. ”Samen met onder meer Febev en Fenavian hebben wij getracht om een nieuw systeem in leven te roepen, de meatindex. Via dit computersysteem kunnen aankopers en verkopers van varkensdelen onafhankelijk van elkaar elke week hun prijzen doorgeven. Dit is een veel objectievere manier van prijsvorming. Nu wordt enkel het systeem toegepast dat onze afnemers het beste uitkomt. De ene keer is dat de meatindex, maar vaak is dat de prijs van La Tourelle”.

ABS toonde begrip voor de moeilijke situatie waarin ook de slachthuizen werken en vroeg de zaakvoerder van Van Lanschoot of hij manieren ziet om samen uit de crisis te komen. “Eerst en vooral is het belangrijk dat we de meatindex in leven kunnen houden en de toestanden in La Tourelle kunnen stoppen. Daarnaast moeten we het probleem zoveel mogelijk in de pers brengen. Ook acties tegen hard discounters kunnen volgens mij vruchten afwerpen. Het kan in elk geval de prijsdruk doen dalen”, concludeerde hij.

Nadien vertrokken de landbouwers in colonne naar Lovendegem waar het vleesverwerkend bedrijf Imperial is gevestigd. Ook hier klonk het verhaal hetzelfde: begrip voor de situatie van de varkenshouders, maar geen pasklare oplossingen. “De markt van varkensvlees is een Europese markt die kampt met een overaanbod. Daardoor is er dus enorm veel concurrentie. Bovendien hebben wij als Belgisch bedrijf een serieuze loonhandicap ten opzichte van bedrijven uit Duitsland. Wij proberen ons in deze markt staande te houden met een hoog kwalitatief product, maar in tijden van crisis is dat niet evident”, zei Dirk Jacxssens, CEO van Imperial.

Voor dat hoog kwalitatief product heeft het bedrijf vooral Belgische varkens nodig. “Wij gebruiken 90 tot 95 procent inlandse varkens en dat is ook onze sterkte. Zonder deze topkwaliteit hebben wij ook geen bestaansreden meer”, meent Luc De Lille, aankoper bij Imperial. Dit deed bij de boeren de vraag rijzen waarom de prijs van hun varkens dan toch gebaseerd werd op het buitenland. “Dat is dan toch hetzelfde als appelen met peren vergelijken?”, klonk het. Volgens De Lille betaalt Imperial ook 7 eurocent meer voor hespen die geproduceerd werden onder het Certus-label.

Dat ontlokte verontwaardiging bij de ABS-delegatie, want hen levert dit kwaliteitssysteem nauwelijks iets op. “Hebben jullie tips om deze meerwaarde te valoriseren of zit er niets anders op dan een koude sanering af te wachten”, vroeg landbouwer Paul Cerpentier aan de Imperial-top. “Het feit is dat de keuze in de winkel door de consument wordt gemaakt. Door de crisis grijpen de mensen vooral naar goedkopere producten. Ook voor ons is dat een probleem. Ik kan jullie verzekeren dat onze verkopers dagelijks moeten vechten om een beter en duurder product in de winkelrekken te krijgen”, zei Jacxssens.

ABS had in La Tourelle vernomen dat vooral Imperial de prijzen van de deelstukken van varkens bepaalt. “Klopt dat?”, vroeg Guy Depraetere aan de aankoper van het bedrijf. “Dat is niet zo. Wij zijn een marktparticipant, maar zeker geen prijszetter. Wij distantiëren ons ook van wat er in La Tourelle gebeurt. Ook onrechtstreeks oefenen we daar geen druk uit”, antwoordde De Lille nadat de ABS-er bleef doorvragen. Het feit dat dalende prijzen meteen worden overgenomen, terwijl prijsstijgingen slechts heel traag worden overgenomen, werd eveneens ontkend door de man.

Na afloop besefte de delegatie dat een oplossing niet voor de hand ligt. “Wij hebben de afgelopen dagen veel bijgeleerd over hoe de keten werkt en we hebben de andere spelers duidelijk gemaakt dat het voor de boeren zo echt niet verder kan, maar of de prijzen daardoor gaan stijgen, valt te betwijfelen”, zei Depraetere. Volgens voorzitter Vandamme zullen er nieuwe acties moeten komen die zich toespitsen op de distributie. “Het braderen met landbouwproducten moet stoppen. We zullen naar grootwarenhuizen moeten trekken en daar pamfletten moeten uitdelen aan de klanten die op hun sentiment spelen. Zij hebben de macht om de distributie tot meer ethische keuzes te dwingen”.

Nadien keerden alle landbouwers terug huiswaarts. Ook in West-Vlaanderen en Antwerpen kwamen de varkenshouders op straat. Bij Westvlees in Westrozebeke blokkeerden ruim 250 tractoren een aantal uren de bedrijfspoort. Een andere delegatie van ABS trok naar Meer om er een gesprek te hebben met de directie van slachthuis Covavee.