Stockeren van effluent is verstandiger dan nu uitrijden

De komende maanden zijn cruciaal om de doelstelling voor oppervlaktewaterkwaliteit in MAP4 te behalen. Om het risico op uitspoeling van stikstof te beperken, roepen de Mestbank en de mestverwerkingssector op om oordeelkundig om te gaan met effluent uit mestverwerking. Het advies luidt om effluent waar mogelijk op te slaan, ook al is het uitrijden ervan tijdens de winter toegelaten als de landbouwer een attest kan voorleggen.

Het laatste jaar van het lopende mestactieprogramma staat voor de deur. In 2014 zullen de besprekingen met de Europese Commissie over het actieprogramma 2015-2018 opgestart worden. Dit betekent dat de metingen in het MAP-meetnet tijdens het lopende winterjaar de laatste resultaten zijn die kunnen worden meegenomen in de besprekingen.

Tijdens het afgelopen winterjaar 2012-2013 is in 26 procent van de meetpunten de norm van 50 mg nitraat per liter water overschreden. De doelstelling uit MAP4 stelt dat er in 2014 niet meer dan 16 procent overschrijdingen vastgesteld mogen worden. "De komende maanden zijn dus cruciaal", aldus de Mestbank.

Voor 2013 is het bemestingsseizoen echter afgelopen en hebben ook de vanggewassen hun werk gedaan waar ze ingezaaid zijn. Nu is het afwachten of de geleverde inspanningen zich doorzetten in een verbetering van de waterkwaliteit. In tussentijd kan men vermijden om deze winter nog nutriënten op landbouwgrond te brengen.

In dat kader is de Mestbank niet zo gelukkig met de vaststelling dat er in het putje van de winter nog effluent van mestverwerkingsinstallaties uitgereden wordt op de velden. Op het einde van het jaar stelt zij een piek vast in de aanvoer van dierlijke mest naar verwerkingsinstallaties. Deze stijging in de verwerking kan grotendeels worden verklaard door de noodzaak van de landbouwer om te beschikken over voldoende mestverwerkingscertificaten om te voldoen aan zijn wettelijke verplichtingen.

Daarnaast constateren inspecteurs van de Mestbank dat effluent, geattesteerd voor uitrijden in de winter, regelmatig meer stikstof bevat dan wettelijk toegelaten. De combinatie van beide factoren, met name een grotere hoeveelheid effluent die ter beschikking is in deze periode en een hogere nutriënteninhoud dan voorzien, verhoogt het risico op uitspoeling bij het uitrijden van dit effluent in de winterperiode.

Hoewel het dus wettelijk is toegestaan om geattesteerd effluent uit te rijden tijdens de verbodsperiode voor andere mestsoorten, vraagt de Mestbank samen met het Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking en de vertegenwoordigers van de mestverwerkingssector om oordeelkundig om te gaan met het uitrijden van effluent. Een verstandige keuze is het effluent in de winter opslaan om het te gebruiken op een gunstiger tijdstip. Op veel plaatsen is het nu toch te nat en zou uitrijden op een weinig draagkrachtige bodem structuurschade tot gevolg hebben.

De inspecteurs van de Mestbank gaan de komende weken het gebruik van effluent in de gaten houden, waarbij de nadruk zal liggen op het bepalen van de nutriënteninhoud alsook de toestand van de percelen waarop het effluent uitgevoerd wordt. Ook tijdens de eindejaarsperiode zal de verhoogde controledruk aangehouden worden. Bemesting van drassige, ondergelopen, bevroren of besneeuwde percelen is immers niet toegestaan.

Inbreuken op de mestregels kunnen leiden tot strafrechtelijke vervolging of hoge geldboetes en resulteren bovendien in een korting op de bedrijfstoeslag.