Minder nitraat in Vlaams oppervlaktewater

De kwaliteit van het Vlaamse oppervlaktewater verbetert. In de periode van juli 2007-juni 2008 werd op 37 procent van de 786 meetplaatsen minstens één overschrijding vastgesteld van de nitraatnorm, die 50 milligram nitraat per liter water bedraagt. Het jaar voordien bedroeg dat percentage nog 42 procent. Dat blijkt uit cijfers van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) die Vlaams minister van Leefmilieu Hilde Crevits donderdag heeft bekendgemaakt.

Tijdens de jongste meetperiode kwamen 1.504 van de 6.948 metingen boven de 50 mg-norm uit, een percentage van 22 procent. In de periode 2006-2007 was dit nog 24 procent. Crevits merkt een verband tussen de verbetering van de nitraatconcentratie in de oppervlaktewateren en het verbeterde nitraatresidu op de landbouwgronden. In 2006 voldeed 54 procent van de bodemstalen aan de grenswaarde van maximaal 90 kilogram reststikstof per hectare. Dat percentage liep in 2007 op tot 74 procent. Hierdoor daalde het gemiddelde nitraatresidu in dezelfde periode met 35 kilogram van 107 tot 72 kilogram nitraatstikstof per hectare.

"De landbouwers hebben duidelijk oog gehad voor het belang van een oordeelkundige bemesting", stelt Crevits. Op percelen waarvoor boeren een beheerovereenkomst water sluiten met de VLM leveren ze een bijkomende inspanning voor de waterkwaliteit. In plaats van de 170 kilogram wettelijk toegestane stikstof kiezen ze voor de strengere bemestingsnorm voor dierlijke mest van 140 kilogram stikstof per hectare en per jaar. Met als gevolg dat het gemiddelde nitraatresidu op deze percelen tijdens de periode 2001-2007 gedaald is van 91 tot 50 kilogram nitraatstikstof per hectare.

"De nitraatresiduanalyses hebben ontegensprekelijk een effect gehad bij de landbouwers, die meer gericht en oordeelkundiger gaan bemesten", meent Crevits, die erop wijst dat zondaars individueel gecoacht worden door de Mestbank, met sensibiliserende maatregelen zoals een audit, de opmaak van een teelt- en bemestingsplan, het bijhouden van een bemestingsregister en bijkomende staalnames in het najaar. In risicogebieden, waar de gemiddelde nitraatconcentratie hoger is dan 50 mg per liter water, worden ook geldboetes opgelegd.

"Ik wil deze cijfers volgend jaar bevestigd en liefst verbeterd zien", aldus Crevits. "We moeten de ambitie hebben om een substantiële verbetering van de waterkwaliteit te realiseren tegen 2010, wanneer een nieuw mestactieplan aan de Europese Commissie moet voorgelegd worden". De Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt erkennen de positieve evolutie, maar zien geen reden tot juichen. "De kwaliteit van het oppervlaktewater blijft dramatisch slecht", luidt het daar.

De groene organisaties wijzen ook op de sterke provinciale verschillen. Terwijl er in Oost-Vlaanderen sprake is van een sterke daling van het aantal overschrijdingen, stijgt het aantal overschrijdingen in Vlaams Brabant en Limburg. Maar West-Vlaanderen blijft "het grootste probleem". Daar wordt de norm nog steeds in meer dan 6 op de 10 meetpunten overschreden. De BBL en Natuurpunt zien daarin het bewijs dat enkel een beperking van de mestproductie de positieve trend kan bevestigen. Daarom herhalen ze hun pleidooi om de uitbreiding van de varkensstapel "aan banden te leggen" tot minstens 2010.(KS)