Landbouwersvertrouwen stabiliseert op behoorlijk niveau

Het vertrouwen van de Belgische landbouwers neemt (lichtjes) toe. Dat deelde Crelan mee op de Beurs van Libramont. Een blik op de Landbouwvertrouwensindex leert dat vooral jonge landbouwers positief gestemd zijn. Het financieel resultaat wordt positiever beoordeeld dan een jaar eerder, maar de investeringsplannen dalen. Een hoog aantal Vlaamse (19%) en vooral Waalse (33%) boeren meldt liquiditeitsproblemen.

Sinds 2007 meet Crelan, de fusiebank die ontstond na de overname van Centea door Landbouwkrediet, het vertrouwen van de landbouwers in de toekomst van hun sector. Traditiegetrouw werden de resultaten voorgesteld op de Beurs van Libramont, opgevrolijkt door de aankondiging dat bank en beurs hun partnerschap verlengen. Nieuw is dat een aantal landbouwers hun licht laten schijnen op de meest opvallende resultaten in AgriView, het nieuwe landbouwmagazine van Crelan. Daarin noemt Christophe Decaigny uit Emelgem een eerlijke prijs voor varkensvlees zijn droom. Hij onderschrijft daarmee de breed gedeelde opinie dat landbouwers geen eerlijke prijs krijgen voor hun producten.

Zowel landbouwers als burgers erkennen dat probleem in de enquête van Crelan. De bevraging van bijna 1.250 landbouwers werd namelijk verrijkt met de antwoorden van een 1.000-tal consumenten op diezelfde stellingen. Meestal liggen de resultaten in het verlengde van de antwoorden van de landbouwers. Soms is de perceptie bij de burger een tikkeltje anders. Vincent Van Zande, market manager Landbouw bij Crelan, vat dat op als een signaal voor de sector om beter te communiceren over een aantal kwesties (milieu, dierenwelzijn, onderhoud platteland).

Voor de landbouwsector in zijn geheel was 2012 geen topjaar maar het landbouwersvertrouwen (+1 t.o.v. 2012) stabiliseerde wel op een duidelijk hoger niveau dan in de 'sombere' jaren 2009 en 2010. Ook de antwoorden van de varkenshouders getuigen van goede moed, wars van de moeilijke tijden die ze in de maanden voor de enquête beleefden. In 2012 zaten Vlaamse groente- en fruittelers nog in zak en as, één jaar later stijgt hun vertrouwensindex met negen punten. 2009 en 2010 waren slechte jaren voor Waalse akkerbouwers, maar verder staan zij steevast bovenaan de vertrouwensindex. Alleen Vlaamse melkveehouders getuigden vaak van een nog groter vertrouwen in de toekomst, maar na een moeilijk 2012 is de sector pessimistischer gestemd. Met de vleesveehouderij gaat het beter, zo kunnen we uit de antwoorden afleiden.

Een constante in de vertrouwensindex is de hogere score voor jonge landbouwers. Het grote vertrouwen bij jongeren is voor de CEO van Crelan, Luc Versele, "een bemoedigend signaal dat Crelan alleen maar kan toejuichen". Bij de oudere bedrijfsleiders ziet het er echter naar uit dat de boerenstiel zijn beloften niet altijd heeft kunnen waarmaken. Bijna de helft (48%) van de Vlaamse boeren evalueert zijn beroep immers 'minder goed' tot 'slecht'. In Wallonie is dat zelfs een kleine meerderheid (54%). Dat houdt gelijke tred met het aantal landbouwers dat niet tevreden is met zijn financieel resultaat. Toch is de stijgende trend van de vertrouwensindex grotendeels te danken aan de bijna 50 procent Waalse landbouwers en 45 procent Vlaamse collega's die hun financieel resultaat wél positief beoordelen. Dat zijn er namelijk meer dan het jaar voordien.

De verwachtingen op middellange termijn zijn eerder positief: 60 procent van de Vlaamse en 56 procent van de Waalse landbouwers verwachten eenzelfde of een beter inkomen dan vandaag. Dat maakt hen niet overmoedig in hun investeringsplannen, integendeel zelfs. Minder landbouwers plannen de eerstkomende vijf jaar investeringen. In Vlaanderen zijn investeringen (in gebouwen) vooral gericht op groei, terwijl Waalse landbouwers in de eerste plaats geld uittrekken voor de renovatie van verouderde en te klein geworden gebouwen. Staan ook op het verlanglijstje bij Vlaamse boeren: het verlagen van energiekosten, landbouwmateriaal (andere dan tractor) en grond aankopen.

De stijging van de productiekosten wordt unaniem aangewezen als de grootste bedreiging voor het bedrijfsinkomen. Ook prijsvolatiliteit en de onzekerheid rond wetgeving - de hervorming van het Europees landbouwbeleid in het bijzonder - worden vaker naar voren gebracht. Tegen deze risico's willen landbouwers zich vooral beschermen door een financiële buffer aan te leggen en de investeringen te spreiden in de tijd. De Waalse landbouwer opteert meer voor diversificatie, gaat meer voor andere inkomsten buiten de landbouw en kiest meer voor teelt- en prijsgarantiecontracten. Crelan peilde ook specifiek naar het vertrouwen in de korte keten als diversificatiestrategie. De interesse is groter in Wallonië, maar het zijn Vlaamse boeren die het er ook effectief op willen wagen. Een ander interessant verschil is dat 36 procent van de Waalse respondenten zijn risico indekt op de termijnmarkten, tegenover maar 12 procent van de Vlaamse.

Tijdelijke geldtekorten waren een spijtig probleem waar 19 procent van de Vlaamse en 33 procent van de Waalse bedrijven tussen het voorjaar van 2012 en dat van 2013 mee kampte. Vooral de melkveesector kreeg te maken met liquiditeitsproblemen, na een minder gunstig 2012. Bij de Waalse respondenten signaleerde maar liefst 46 procent van de 162 gespecialiseerde melkveehouders financiële problemen. "Deze sector moet wennen aan de kleine marges, terwijl varkenshouders hun bedrijfsvoering daar al jaren op hebben afgestemd", verklaart market manager Landbouw Stef Mertens. De varkens- en rundveehouders, evenals de tuinbouwers, kenden een iets gunstiger jaar. Dat het de varkenshouderij nog altijd niet voor de wind gaat, blijkt uit de frequente keuze voor stopzetting zeugen- of zelfs varkenshouderij in het licht van de verplichte groepshuisvesting voor zeugen. Wie even krap bij kas zit, teert in de eerste plaats op eigen financiële reserves of bezuinigd op privé uitgaven. Pas daarna wordt er bezuinigd op productiekosten of worden investeringen uitgesteld.

Luc Versele onthoudt van de jongste enquête dat Vlaamse landbouwbedrijven vooral op groei gericht zijn, terwijl Waalse boeren investeren in de verbetering van hun bestaande installaties. Dat de investeringsplannen van landbouwers een deuk kregen in 2012 lijkt geen goed nieuws voor een bank. Toch werden er bij Crelan ruim zeven procent meer landbouwkredieten afgesloten tijdens de eerste zes maanden van dit jaar. Eén op drie vestigingen van jonge landbouwers werd door Crelan gefinancierd. Landbouwers die door de toenemende prijsvolatiliteit eerder terughoudend zijn om te investeren, kunnen volgens Crelan een beroep doen op flexibele kredieten, uitstel van kapitaalaflossing of een variabele afbetaling die inspeelt op de afwisseling van goede en kwade jaren in de sector.

Meer info: Landbouwvertrouwensindex Crelan