"Geen budget voor maatschappelijk landbouwonderzoek"

Binnen twee weken viert het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) de 75ste verjaardag van het agrarisch onderzoek in Vlaanderen. Omdat de overheid de voorbije decennia fors beknibbeld heeft op de subsidies trekt directeur Erik Van Bockstaele aan de alarmbel. "We onderzoeken of het mogelijk is om de productieketen nauwer te betrekken bij de financiering van het onderzoek. Maar zeker voor projecten op langere termijn en maatschappelijk georiënteerd landbouwonderzoek is nauwelijks geld te vinden".

Het ILVO is vorig jaar ontstaan na de regionalisering van het landbouwonderzoek en de samensmelting van het vroegere CLO en CLE. De instelling stelt 500 personeelsleden tewerk. Het totale budget schommelt tussen de 25 en 27 miljoen euro. Met een dotatie van ongeveer 13 miljoen euro is het beleidsdomein Landbouw en Visserij de belangrijkste geldschieter. De rest van het budget komt uit project- en contractonderzoek. De belangrijkste bronnen zijn het IWT, de Europese Unie, de privé-sector en eigen inkomsten uit bijvoorbeeld intellectuele eigendomsrechten en de verkoop van landbouwproducten. Het relatief aandeel van de projectgelden is de voorbije jaren steeds groter geworden.

"In vergelijking met 25 jaar geleden is de bijdrage van de overheid gehalveerd", stelt Van Bockstaele vast. "De vaste inkomsten dalen dus, maar de onderzoekskosten stijgen. De benodigde apparatuur is steeds gesofisticeerder en ook de onderzoekers kosten meer geld omdat we meer dan ooit labo-mensen nodig hebben in plaats van proefveldwerkers. Daarom bekijken we nu of de sector eventueel financieel wat kan bijdragen, al weten we dat hiervoor in Vlaanderen in tegenstelling tot onze buurlanden geen traditie bestaat".

Van Bockstaele wijst er op dat de Vlaamse voedselketen heel wat KMO's telt die belang hebben bij degelijk landbouwonderzoek. "Met onze ligging, bodem, klimaat en knowhow heeft de agrarische sector fantastische troeven, maar zonder onderzoek valt de innovatie stil. Op die manier dreigen we op termijn onze exportpositie te verspelen. Gelukkig beginnen een aantal sectoren het gevaar te onderkennen, dat bewijzen bijvoorbeeld BEST-select en het Azalea Innovatiefonds".

Voor onderzoeksthema's die op korte termijn geen economisch rendement opleveren, is het financieringsprobleem nog acuter. "We zijn onlangs gestart met onderzoek naar 'molecular farming' en de ziekenhuisbacterie. Voor dergelijk onderzoek is het helemaal niet evident om budgetten te vinden. Hetzelfde geldt voor maatschappijgerelateerde onderzoeksitems. We hebben mooie plannen om te werken rond biggencastratie, maar er is geen geld, ook al weten we dat de problematiek straks weer de krantenkoppen haalt. En als we aan een techniek werken die bestrijdingsmiddelen overbodig maakt, staat ook niemand te trappelen met fondsen".

Bij het ILVO vraagt men zich zelfs luidop af of er in de voedingsketen nog wel een draagvlak bestaat voor Vlaams landbouwonderzoek. "De veevoedersector trekt naar Wallonië voor ggo-analyses terwijl het ILVO over het eerste geaccrediteerde labo beschikt", stelt onderzoeker Marc De Loose vast.(KS)

Meer informatie: 75 jaar landbouwonderzoek