Gebruik van gemedicineerde voeders zorgt voor tweespalt

Het wetenschappelijk comité van het FAVV boog zich over het antibioticagebruik in de veehouderij en het effect van groepsbehandelingen op resistentieselectie bij bacteriën. De wetenschappers winden er geen doekjes om dat ze gemedicineerde veevoeders als behandelingswijze liever zien verdwijnen. Volgens mengvoederfederatie BEMEFA is dat oordeel ongenuanceerd, om niet te zeggen onbegrijpelijk.

Wanneer varkens op voorschrift van de dierenarts met antibiotica behandeld worden, opteert de varkenshouder om arbeidstechnische redenen vaak voor een groepsbehandeling met gemedicineerd voeder. Bij pluimvee worden antibiotica vrijwel uitsluitend via groepsbehandeling aangewend en bijna steeds via het drinkwater.

Zo'n groepsbehandeling met antibiotica heeft als nadeel dat de selectiedruk op resistente bacteriën groter is dan bij een individuele behandeling van de dieren. Daarom adviseert het wetenschappelijk comité van het Voedselagentschap (FAVV) om een groepsbehandeling van dieren zo veel mogelijk te vermijden en in te zetten op dierziektepreventie. Elke techniek om een groep dieren te behandelen, veroorzaakt een verhoogde resistentieselectie zodat de beste oplossing simpelweg bestaat uit minder antibiotica gebruiken.

Vooral het toedienen van antimicrobiële middelen via het voeder vinden de wetenschappers onwenselijk gelet op de resistentieproblematiek. Een orale groepsbehandeling via gemedicineerd voeder dat op het veebedrijf werd ingemengd via mobiele doseersystemen heeft veel nadelen, zoals de weinig betrouwbare dosering bij zieke dieren en de neiging tot overconsumptie.

De veehouder (varkenshouder) kan ook gemedicineerde voeders bestellen bij een mengvoederfirma, maar dat vinden de wetenschappers te weinig flexibel en onwenselijk laagdrempelig. Gemedicineerd voeder van de veevoederfirma of op boerderijniveau heeft naar verluidt nog andere praktische nadelen zoals versleping van antibiotica, hun ontmenging in het voeder, het feit dat grote groepen dieren op dezelfde voederlijn zijn aangesloten, het
overschrijden van de strikt noodzakelijke therapieduur omdat de behandeling niet eenvoudig stopgezet kan worden, enz.

Het wetenschappelijk comité vindt het dan ook verstandiger om gemedicineerde voeders niet langer toe te passen. Met een groepsbehandeling via het drinkwater of de kunstmelk hebben de wetenschappers van het Voedselagentschap minder moeite. Mits de randvoorwaarden vervuld zijn (o.a. een goede waterkwaliteit en een correct doseersysteem), laat dat namelijk toe om op een flexibele manier antibiotica toe te dienen aan selectieve groepen van dieren, en dat gedurende een door de dierenarts te bepalen periode.

In het advies worden gemedicineerde voeders dus zonder onderscheid in de ban gedaan. Dat strookt helemaal niet met wat BEMEFA, de Belgische beroepsvereniging van mengvoederfabrikanten, verwacht van een genuanceerd wetenschappelijk advies. "Er schort om te beginnen iets aan de wetenschappelijke onderbouwing ervan", zegt Yvan Dejaegher, directeur-generaal van BEMEFA.

Dejaegher is duidelijk gefrustreerd omdat de wetenschappers het kind met het badwater weggooien. "Gemedicineerde voeders kunnen ook ontwormingsmiddelen bevatten, waarbij de resistentieproblematiek niet speelt, maar dat onderscheid ontbreekt. Idem dito voor zinkoxide. Kenniscentrum AMCRA adviseert om het antibioticagebruik bij varkens terug te dringen door zinkoxide toe te voegen aan het voeder ter behandeling van speendiarree bij biggen. Dit advies dreigt stokken in de wielen te steken."

Wanneer versleping van antibiotica vermeld wordt als een nadeel van gemedicineerde voeders steekt het bij Dejaegher dat de wetenschappers zwijgen over het convenant dat daarover gesloten is tussen BEMEFA en het FAVV. Dat had juist tot doel om komaf te maken met contaminatie tussen 'blanco' voeders en gemedicineerde voeders in de mengvoederfabriek.

BEMEFA plaatst nog meer vraagtekens bij het advies. "Schaf je de gemedicineerde voeders af, dan verdwijnt voor de konijnenhouderij de enige (efficiënte) behandelingswijze." Ook de voorkeur voor een menging op boerderijniveau botst op onbegrip. Yvan Dejaegher maakt zich namelijk sterk dat gemedicineerde voeders van een mengvoederfirma veel beter - lees homogener en beter gecontroleerd - zijn dan hetgeen op boerderijniveau mogelijk is.

Momenteel loopt een vergelijkend onderzoek naar de verschillende behandelingswijzen met antimicrobiële middelen. BEMEFA acht het verstandig om die resultaten af te wachten. "Begrijp al het bovenstaande niet als een ongenuanceerd pleidooi voor het gebruik van gemedicineerde voeders, maar als een betoog om aan te tonen dat het wetenschappelijk advies nuance ontbeert", besluit de directeur-generaal van BEMEFA. "Onze leden-mengvoederfabrikanten investeerden in de best beschikbare strategieën. Samen met het Voedselagentschap spraken wij een strategie af, die gaan we niet om de haverklap omgooien. Overleg was dus zeker op zijn plaats geweest."

Meer info: Advies wetenschappelijk comité FAVV