Europese boeren krijgen meer vrijheid en minder geld

De Europese Commissie heeft dinsdag haar voorstellen voor een gezondheidscheck van het landbouwbeleid bekendgemaakt. Eyecatchers zijn onder meer de afschaffing van de verplichte braaklegging, een geleidelijke verhoging van de melkquota en een afbouw van het gebruik van marktinterventie. "In een notendop komt het er op neer dat de maatregelen de Europese landbouwers de nodige vrijheid moeten bieden om snel op marktsignalen in te spelen", aldus eurocommissaris Mariann Fischer Boel.

De Commissie stelt voor om de verplichte braaklegging defintief af te schaffen om akkerbouwers in de gelegenheid te stellen hun productiepotentieel volledig te benutten. Ook melkveehouders krijgen meer productievrijheid: vanaf het volgende melkjaar zouden de quota tot het seizoen 2013/2014 elk jaar met één procent verhoogd worden. Dit moet finaal leiden tot de afschaffing van de melkquota op 1 april 2015.

De betalingen aan landbouwers die jaarlijks meer dan 5.000 euro inkomenssteun ontvangen, worden momenteel gekort met 5 procent. De Commissie stelt voor dit percentage tegen 2012 te verhogen tot 13 procent. Grote bedrijven krijgen nog een grotere steunvermindering aangesmeerd. Boerderijen die meer dan 100.000 euro per jaar ontvangen, zien 3 procent extra wegvloeien. Voor bedrijven met meer dan 200.000 en 300.000 euro inkomenssteun is dat respectievelijk 6 en 9 procent. Lidstaten kunnen het vrijgekomen geld gebruiken voor programma's op het vlak van klimaatverandering, hernieuwbare energie, waterbeheer en biodiversiteit.

Bij de eerdere hervorming in 2003 werden de rechtstreekse betalingen aan landbouwers losgekoppeld van de productie. In een aantal lidstaten werden een aantal uitzonderingen op die regel behouden. De Commissie stelt nu voor om de resterende gekoppelde betalingen over te hevelen naar de bedrijfstoeslagregeling, met uitzondering van de premies voor zoogkoeien, schapen en geiten. Die mogen door de lidstaten op het huidige steunniveau gehandhaafd worden.

In bepaalde lidstaten vindt de steunverlening aan landbouwers plaats op basis van de steun die zijn in een referentieperiode ontvangen hebben. In andere lidstaten wordt dan weer een regionale, op hectare gebaseerde grondslag gebruikt. Aangezien het historische model na verloop van tijd steeds moeilijker gerechtvaardigd kan worden, wil het dagelijks bestuur van de Unie toestaan dat de lidstaten naar een meer op forfaits gebaseerd systeem overstappen.

Landbouwers ontvangen overigens alleen steun mits ze voldoen aan bepaalde randvoorwaarden op het vlak van milieu, dierenwelzijn en voedselkwaliteit. Deze bepalingen zullen worden vereenvoudigd, in de zin dat niet relevante normen geschrapt worden. Anderzijds zullen met het oog op het behoud van de milieuvoordelen van de braaklegging en de verbetering van het waterbeheer nieuwe normen worden toegevoegd.

Op dit ogenblik mogen de lidstaten in elke sector tien procent van hun nationale begrotingsmaxima voor de rechtstreekse betalingen reserveren voor de toepassing van milieumaatregelen of voor de verbetering van de kwaliteit en de afzet van producten van die sector. De Commissie wil dit instrument flexibeler maken door de verplichting om het geld in dezelfde sector te gebruiken af te schaffen. De middelen in kwestie zullen gebruikt mogen worden voor de financiering van onder meer verzekeringen tegen natuurrampen en onderlinge fondsen voor de bestrijding van dierziekten.

Voor durumtarwe, rijst en varkensvlees stelt de Commissie voor om de interventiesteun af te schaffen. Voor voedergranen wordt de interventie op nul vastgesteld. De interventie voor broodtarwe, boter en magere melkpoeder "moet in het kader van inschrijvingen in goede banen worden geleid". De premie voor energiegewassen verdwijnt. Tot slot zullen een reeks kleinschalige steunregelingen ontkoppeld worden. Voor hennep, gedroogde voedergewassen, eiwithoudende gewassen en noten zou dit meteen gebeuren. Voor rijst, zetmeelaardappelen en vlas met lange vezels zal een overgangsperiode gelden.

Het ultieme debat over de blauwdruk van de Europese Commissie zal waarschijnlijk in het najaar losbarsten. De landbouwministers van de Europese lidstaten moeten pas in november hun zegen geven over de modernisering van het landbouwbeleid. Tot dan is er dus ruimte voor tegenvoorstellen en compromissen. Voor Frans president Nicolas Sarkozy is een sleutelrol weggelegd. Frankrijk, veruit de grootste begunstigde van het landbouwbeleid, is in de tweede jaarhelft immers voorzitter van de Europese Unie.(KS)

Meer informatie: Health check

Lees ook: 20/5/08: Hervormingsvoorstellen kunnen Boerenbond niet bekoren