Vlamingen bezoeken glastuinbouwprojecten in Nederland

Op de Maasvlakte in Rotterdam worden de eerste tropische garnalen van Europa gekweekt met de restwarmte van een energiecentrale. In de haven van Rotterdam wordt dan weer de CO2 van de Shellfabriek opgevangen en kilometers verder in rozenserres geblazen. Het zijn twee opzienbarende voorbeelden van de 'energietransitie' die in Nederland is ingezet, een strategie om de hele natie op weg te zetten naar een ecologisch verantwoorde energievoorziening. Een delegatie uit Vlaanderen ging ter plekke inspiratie opdoen.

De Happy Shrimp Farm is in mei opengegaan en is de eerste tropischegarnalenkweker in Europa. De garnalen worden er op een milieuvriendelijke manier gekweekt. De dertigers Bas Greiner en Gilbert Curtessi (Bas & Gill) hebben hun kwekerij neergepoot in de Maasvlakte van Rotterdam, in de buurt van de energiecentrale van E.ON Benelux. De overtollige warmte die daar vrijkomt, wordt nu afgetapt en verwarmt het water voor de gamba's tot een constante 30 graden.

"Wij vernielen geen mangroves (wat wel het geval is bij de garnalenkweek in Azië en Latijns-Amerika), vervuilen de omgeving niet met antibiotica en zijn evenmin verantwoordelijk voor de gigantische CO2-uitstoot van vliegtuigen die tropische garnalen uit Azië naar hier brengen. Onze verse garnalen komen terecht in lokale restaurants, waardoor we evenmin energie verbruiken om ze in te vriezen. De ecologische voetafdruk van onze garnalen ligt dus vele keren lager dan geïmporteerde garnalen uit China", zegt Gilbert.

Om te kunnen starten werden er weliswaar enkele ladingen van 200.000 babygamba's uit Florida overgevlogen, maar Bas & Gill willen de kleintjes voortaan zelf kweken. Eind dit jaar moet daarvoor een eigen broedinstallatie in werking treden. De prijs van de verse Rotterdamse gamba's ligt wel drie keer hoger dan de geïmporteerde broertjes en zusjes, wat betekent dat ze altijd voor de nichemarkt van sterrenrestaurants werken. Maar vraag is er, getuige de plannen om nog zulke serres neer te poten in Hamburg, Munchen, Berlijn, Oslo, Moskou en Vancouver.

Ook energieproducent E.ON, een belangrijke uitstoter van CO2 in Nederland, is enthousiast en hoopt de restwarmte ook in andere industrietakken een nuttige toepassing te geven. In de papierindustrie bijvoorbeeld, om papier te drogen. De Happy Shrimp Farm kon In Nederland op investeringssteun rekenen in het kader van de Energietransitie, maar is inmiddels rendabel. "We realiseren 30 tot 40 procent op de investeringen", glundert Gilbert.

Het project past ook in de ambitie van de stad Rotterdam om zijn CO2-uitstoot tegen 2025 te halveren ten opzichte van 1990. Rotterdam is een van de steden die zich hebben geëngageerd in het Climate Change Initiative van voormalig VS-president Bill Clinton. Samen met zijn wereldhaven is Rotterdam verantwoordelijk voor een kwart van de Nederlandse CO2-uitstoot.

Bas & Gill willen het niet bij gamba's laten en hebben ook plannen om biodiesel te kweken uit algen. "Vergeet de productie van biobrandstoffen uit palmolie en andere gewassen waarvoor nu tropisch woud moet wijken. Algen kunnen op milieuvriendelijke manier gekweekt worden en bevatten bovendien veel meer olie", zegt Gilbert.

Nog in de contreien van Rotterdam is een oplossing gevonden voor een absurde situatie. Terwijl het klimaat opwarmt omdat er grote hoeveelheden CO2 in de atmosfeer terechtkomen, zetten glastuinders ook in de zomer hun gasverwarming aan, enkel en alleen om de CO2 te bekomen die ze nodig hebben om hun rozen, orchideeën en andere kasplanten te doen groeien. Die warmte wordt in de zomer zomaar verkwist.

Een in onbruik geraakte pijpleiding die vanuit de haven van Rotterdam naar Noord-Holland liep, door grondgebied waar tal van serres staan, bracht de oplossing. De leiding werd heropend, een nieuw distributienet erop aangesloten en sindsdien wordt de CO2 die vrijkomt in de raffinaderij van Shell in de haven van Rotterdam, opgevangen en afgeleid naar meer dan 500 serres in vier gebieden ten noordwesten van Rotterdam. Zo besparen de tuinders jaarlijks 95 miljoen kubieke meter aardgas en wordt 170.000 ton CO2-uitstoot vermeden.

Om het project tot stand te brengen, werd Ocap opgericht, een joint venture tussen gassenleverancier Linde Gas en bouwconcern VolkerWessels. Keerzijde van de medaille: in de winter schiet de ecologische voetafdruk van Shell en de tuinbouwers weer de hoogte in. Want dan worden de kassen met gas verwarmd en is meteen ook aan de CO2-behoefte voldaan. Ocap hoopt daar iets aan te doen door in de toekomst de CO2 in de winter op te slaan om in de zomer aan andere tuinders te leveren.

Pijnlijk detail: driekwart van de door Shell geleverde CO2 ontsnapt via de serres toch weer naar de atmosfeer omdat de planten slechts een kwart opnemen. Toch brengt Shell zijn hele uitstoot in mindering bij de berekening van zijn uitstootrechten. "We hebben gehoord dat de overheid dat toch zou willen herzien", klinkt het bij Ocap.

Een en ander ontlokte bij Erik Mathijs, meegereisde professor landbouweconomie aan de KU Leuven, de bedenking dat zolang de serres niet met groene energie worden verwarmd, de Nederlandse rozen wellicht nog steeds een zwaardere ecologische voetafdruk hebben dan de rozen die in Kenia in open lucht worden gekweekt en met vliegtuigen naar hier worden gebracht.(GL)