Vlaanderen wacht beslissing omtrent neonicotinoïden af

Europees commissaris Tonio Borg wil het gebruik van drie neonicotinoïden (insecticiden, nvdr.) opschorten. Over het EFSA-rapport dat daaraan vooraf ging, zegt minister-president Kris Peeters dat we "maximaal rekening moeten houden met de bevindingen". Hij gaat ervan uit dat het erkenningscomité van de FOD Volksgezondheid dat ook doet en waar nodig beperkingen oplegt. Eind februari hakt de EU de knoop door.

De commissie Landbouw in het Vlaamse Parlement volgt de bijenproblematiek al jaren van zeer nabij op. Nu de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA waarschuwt voor de impact van drie neonicotinoïden op bijen en EU-commissaris Borg aandringt op beperkingen op het gebruik ervan, kaart Vlaams volksvertegenwoordiger Dirk Peeters (Groen) de kwestie opnieuw aan.

"Bijensterfte is een zeer belangrijk probleem", erkent minister-president Peeters, tevens bevoegd voor landbouw. "Belangrijk is dat EFSA op basis van een voorlopige risico-inschatting concludeert dat een hoog risico voor bijen bij toepassing op sommige gewassen is geïdentificeerd of niet kan worden uitgesloten."

De aandacht voor de mogelijke impact van gewasbeschermingsmiddelen op bijen is niet nieuw. Tijdens een rondetafel van de Vlaamse overheid met de bijensector in 2011 kwam het ook al ter sprake. Wetenschappers en experten wezen er toen op dat het probleem ruimer is en bijensterfte ook te maken heeft met de ernstige besmetting door de varroamijt en het verlies aan biodiversiteit waardoor er minder voedsel is voor de bijen.

"Na de rondetafel volgden acties om het aantal bijenvriendelijke teelten in de landbouwsector aan te zwengelen, bijvoorbeeld via de inzaai van bijenvriendelijke groenbedekkers in het najaar", aldus Peeters. Over het EFSA-rapport omtrent de schadelijke invloed van neonicotinoïden zegt de minister-president: "We mogen niet redeneren dat de risico-beoordeling nog niet definitief is en we dus kunnen afwachten. Dat zou een verkeerde houding zijn."

De erkenning van gewasbeschermingsmiddelen is een bevoegdheid van de FOD Volksgezondheid zodat Peeters verwacht dat men daar rekening zal houden met de conclusies van EFSA. De Europese Commissie bepleit een opschorting van het gebruik van neonicotinoïden voor de teelt van gewassen die bijen aantrekken, onder andere koolzaad, katoen en zonnebloemen. De experten van de lidstaten hebben de studie besproken en zullen tegen 28 februari hun bevindingen doorgeven. Als er geen eensgezindheid is, zal de Commissie zelf snel tot maatregelen komen.

Kris Peeters besluit daaruit dat men op op Europees niveau "de koe bij de horens vat". Eind februari wordt dus duidelijk of en welke beperkingen er komen. Enkele lidstaten, voornamelijk uit Centraal- en Oost-Europa, zijn gekant tegen een verbod op het gebruik van (zaadbehandelingen met) neonicotinoïden. Zij vrezen vooral problemen in de maïsteelt omdat ze last hebben van de maïswortelboorder, die de maïsteelt zware schade toebrengt.

"Als er een verbod komt, zal Vlaanderen de Europese aanpak steunen en niet op de rem gaan staan", concludeert Groen-parlementslid Dirk Peeters tevreden. Open VLD'er Karlos Callens beseft dat de meeste beslissingen een voordeel voor de bijen en een nadeel voor de landbouw of omgekeerd zullen meebrengen. Hij schaart zich achter de mening van de expert van de federale overheid en noemt een compleet verbod op neonicotinoïden "te verregaand".

"In België gelden momenteel al maatregelen voor de zaaizaadbehandeling die de risico’s voor bijen tot een minimum beperken. Bovendien zou een verbod het risico inhouden dat andere insecticiden worden gebruikt", verduidelijkt Callens zijn standpunt. Hij is dan ook vragende partij voor een grondige berekening van de impact van een neonicotinoïdenverbod op landbouw.

"Misschien kunnen we over de grens in Frankrijk kijken, waar al langer een verbod bestaat", suggereert Tine Eerlingen (N-VA). "Natuurlijk is het belangrijk dat de landbouw voldoende kan produceren. Zonder bijen lukt dat echter niet zodat we hen zo goed mogelijk moeten beschermen", oordeelt zij.