Vlaanderen krijgt nieuwe ‘biodiversiteitsmeter’ voor landbouwgebied

Het Meetnet Biodiversiteit Agrarisch Gebied (MBAG) is opgezet omdat Vlaanderen tot nu toe geen geïntegreerd systeem had om de biodiversiteit in landbouwgebied op een gestandaardiseerde manier te monitoren. Het meetnet brengt vijf onderdelen samen: vogels en zoogdieren, bestuivers, akkerflora en landschapselementen, aquatische ongewervelden en bodembiodiversiteit.

De verschillende deelmeetnetten brengen de soorten planten, dieren en landschapselementen in het landbouwgebied systematisch in kaart. Samen moeten de gegevens een beeld geven van de toestand van het Vlaamse agro-ecosysteem. Door de metingen periodiek te herhalen, kan bovendien worden opgevolgd of de biodiversiteit achteruitgaat, stabiel blijft of verbetert.

Basis voor toekomstig beleid

Het meetnet moet vooral de nodige meetbasis leveren om het biodiversiteitsbeleid in het landbouwgebied te kunnen evalueren. Een verankerd en permanent meetsysteem zou volgens INBO een waardevol en kostenefficiënt instrument zijn om de biodiversiteit in het landbouwgebied op lange termijn op te volgen en het Vlaamse en Europese landbouw- en natuurbeleid te ondersteunen.

De gegevens kunnen bijvoorbeeld helpen om na te gaan of beheerovereenkomsten, landschapselementen of andere landbouw- en natuurmaatregelen effect hebben. Deze inzichten kunnen bovendien worden gebruikt voor de opvolging van onder meer het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en de Europese Natuurherstelverordening.

Onderzoekers én vrijwilligers

Het meetnet wordt gecoördineerd door het INBO. Onderzoekers staan in voor de wetenschappelijke methodiek, opvolging en analyse, maar voor de dataverzameling wordt ook een beroep gedaan op vrijwilligers en bestaande meetnetten.

De manier waarop de gegevens worden verzameld, verschilt per deelmeetnet. Voor akkervogels zijn vrijwilligers een belangrijke schakel. Voor bodem, bestuivers en waterorganismen is meer gespecialiseerde kennis en staalname nodig.

Landbouwers voeren de metingen niet zelf uit, maar zijn wel belangrijke partners in het onderzoek. Zij beheren immers het landschap waarin de metingen plaatsvinden. Volgens INBO zijn samenwerking en dialoog met landbouwers cruciaal om de onderzoeksresultaten te verbinden met de praktijk en samen te zoeken naar effectieve maatregelen voor natuurherstel en een veerkrachtiger landbouwlandschap.

Voor landbouwers betekent het nieuwe meetnet voorlopig geen nieuwe individuele controle of verplichting. Het is in de eerste plaats een instrument om op Vlaams niveau de toestand en ontwikkeling van de biodiversiteit in het landbouwgebied te meten. Op termijn kunnen de resultaten wel mee richting geven aan de maatregelen en keuzes van het landbouw- en natuurbeleid.