"Vergroening GLB is lege doos"

Het nieuwe Europese landbouwbeleid is jarenlang aangekondigd als een vergroening van de landbouw, omdat het boeren zou verplichten maatregelen te nemen die goed zijn voor natuur en milieu. Maar bij de onderhandelingen over de definitieve versie is zo veel water bij de wijn gedaan dat de natuur er maar weinig mee opschiet, zo schrijft een internationale groep van 21 onderzoekers uit acht Europese landen in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science.

Volgens een groep onderzoekers, waaronder ook een delegatie Nederlandse wetenschappers van Wageningen Universiteit, zal het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid niet voldoen aan de eigen Europese doelstellingen op het gebied van biodiversiteit, zoals de biodiversiteitsstrategie 2020, waaraan het Europees Parlement en de EU-lidstaten zich twee jaar geleden hebben verbonden.

De onderzoekers halen onder meer het voorstel aan om per akkerbouwbedrijf 10 procent van het land te laten beheren met aandacht voor ecologische doelstellingen, de zogenaamde ecologische focusgebieden. "Maar in de uiteindelijk goedgekeurde versie is dat gehalveerd", zegt Alterra-onderzoeker David Kleijn. "Maar liefst 88 procent van alle boerenbedrijven en de helft van alle landbouwgronden vallen nu buiten deze focusgebieden."

"Talrijke vormen van regulier landgebruik mogen gewoon meetellen als 'ecologische maatregel', zoals het gebruik van groenbemesters en stikstofbindende gewassen", gaat Kleijn verder. "Maar weinig boeren zullen hierdoor verplicht worden hun dagelijkse bedrijfsvoering op een meer natuurvriendelijke manier te doen. Terwijl dat juist essentieel is voor de biodiversiteit. Er worden zo veel uitzonderingen toegelaten dat dit het gangbare beheer van boeren niet wezenlijk zal beïnvloeden."

De negatieve effecten zullen het meest merkbaar zijn in de nieuwe lidstaten, waar bijvoorbeeld oude graslanden met een hoge biodiversiteit ongestraft kunnen worden omgezet in Engels raaigras. "Op die manier gaat enorm veel biodiversiteit verloren", aldus de onderzoekers. "De Europese Unie heeft een kans voorbij laten gaan om tot betere richtlijnen te komen voor verduurzaming van de landbouw." De onderzoekers merken wel op dat de lidstaten de vrijheid hebben om zelf nog de nodige initiatieven te nemen.

Vanuit Vlaamse hoek reageert Natuurpunt weinig verrast op de conclusies van het onderzoek: "We krijgen een vergroening in woorden, maar of dat ook natuurwinst zal opleveren is twijfelachtig", zegt Annelore Nys, landbouwexperte van Natuurpunt. "Doordat de lat Europees zo laag ligt, is het nu aan de nieuwe Vlaamse regering om haar verantwoordelijkheid te nemen voor een toekomstgerichte, duurzame landbouw."

Meer info: 'EU agricultural reform fails on biodiversity' (Science)