"Varkensprijs zakt onbegrijpelijk diep weg"

“Onbegrijpelijk en de doodsteek voor de Vlaamse varkensboer”, zo reageert het Algemeen Boerensyndicaat op het diep wegzakken van de varkensprijs op een ogenblik dat barbecueweer voor een zomerpiek in de prijsvorming zou moeten zorgen. ABS-spreekbuis Bart Vergote, zelf varkenshouder, vergelijkt de actuele prijs (89 eurocent per kilo levend gewicht, na de jongste daling met zes cent) met die van 30 jaar geleden. “Op 17 juni 1985 verkochten we varkens voor de prijs van 61 Belgische frank, omgerekend 1,51 euro en geïndexeerd naar 2015 is dat 2,75 euro. De kosten zijn verdubbeld maar de varkensprijzen zitten op een derde van de prijzen van toen. 89 eurocent stemt overeen met 19,7 frank in 1985. Wie loopt hier weg met de winst?”

Afgelopen week is de marktprijs voor levende varkens met zes eurocent per kilo gedaald. Slachthuis Westvlees noteert een prijs van 89 eurocent per kilo oftewel 1,092 euro per kilo geslacht gewicht. Dat steekt schril af tegen de Duitse varkensprijs die volgens het Algemeen Boerensyndicaat 1,4 euro per kilo geslacht gewicht bedraagt. Het prijsverschil met 30 jaar geleden is voor een varkensboer nog moeilijker te verteren. Een recent rapport van het Prijzenobservatorium bevestigt wat producenten aan den lijve ondervinden. “Vleesverwerkers en retailers leggen ons steeds strengere eisen op maar tegelijkertijd bepalen ze ook mee onze varkensprijs, terwijl de prijs aan de consument stelselmatig stijgt”, zegt Bart Vergote namens ABS.

De landbouworganisatie herinnert aan het actieplan voor de varkenshouderij van toenmalig Vlaams landbouwminister Kris Peeters. ABS overhandigde toen symbolisch een lege doos aan de minister omdat ze van mening waren dat het actieplan de varkenshouders niet zou vooruithelpen. Vier jaar later vindt Vergote dat nog altijd een correcte analyse. Het Varkensloket is een meerwaarde voor kennisdeling in de sector en het gebruik van de termijnmarkten wordt gestimuleerd, maar verder blijven de varkensboeren van het boerensyndicaat op hun honger zitten. “Naar verloning toe bracht het geen zoden aan de dijk. En de volledige implementatie van het regeringsbesluit karkasclassificatie laat nog steeds op zich wachten.”

De veelbesproken Russische boycot versterkte de negatieve tendens en dreef het probleem in de sector op de spits. Europa reageerde, maar in de ogen van ABS te laat en niet op de juiste manier. “De steun voor private opslag van varkensvlees werd een slag in het water die Europa veel centen gekost heeft maar de problemen van boeren niet oplost.” Iedereen eert de sector voor zijn veerkracht maar ooit komt daaraan een einde en breekt de veer. Volgens het Algemeen Boerensyndicaat is dat eindpunt voor velen bereikt en is het een kwestie van tijd vooraleer de sector wordt opgeschrikt door een golf van faillissementen. Voederleveranciers, kredietinstellingen en andere schuldeisers luiden mee de alarmklok. De vooruitzichten zijn niet goed: de zomerpiek is er vooralsnog niet en de ‘najaarsluwte’ in de prijsvorming lijkt reeds ingezet.

“Verlaten, gebruikt en uitgespuugd, zo voelen wij ons”, zegt Bart Vergote, die vindt dat de sector aan zijn lot wordt overgelaten ondanks een duurzame en innovatieve productie en een agrarisch exportaandeel van 40 procent. “Slachthuizen en vleesverwerkers geven een aantal redenen voor de huidige lage prijzen: de hoge uurlonen, de herkomstetikettering op verwerkt vlees die een protectionistische reflex uitlokt en de hogere milieulasten.” Vergote haalt ook de grote import van Nederlandse biggen aan die de biggenprijs sterk doet dalen. Door de slachtdatum uit te stellen, stijgt bovendien het gewicht van de geslachte varkens zodat er extra kilo’s varkensvlees op de markt komen. “Niemand in de Europese politieke kringen die ook maar iets onderneemt”, constateert ABS. “Marktanalisten van de Europese Commissie slaan keer op keer de bal mis in hun prognoses en een beperking van het aanbod is er absoluut niet. Onze vraag om op Europees niveau lichter te slachten om het volume vlees te beperken, vindt geen gehoor.”

Na alle beloftes van de afgelopen jaren heeft het boerensyndicaat het gevoel dat iedereen de varkensboeren laat stikken. “Velen zijn geen moer geïnteresseerd in de teloorgang van de Vlaamse, zelfstandige varkenshouderij. Hoe diep de prijzen ook zakken, nog vindt men het geen reden om op te treden of gepaste structurele maatregelen te nemen.” ABS verwacht ook niet te veel van de zijde van de afnemers. “Daar zwaaien de aandeelhouders de scepter en moeten de winstmarges op niveau blijven en liefst steeds hoger liggen. Retailers dingen jaar na jaar grotere kortingen af.”