Varkenspest doet Duitsland en België vrezen voor export

In Duitsland maakt de varkenssector zich grote zorgen omdat met Afrikaanse varkenspest besmette everzwijnen vanuit Polen de grens naderen. Het Deutsche Bauernverband bepleit een massaal afschot van wilde zwijnen in eigen land want duikt het virus op, dan krijgt de export klappen. De Belgische varkenssector loopt hetzelfde risico, alleen komt het onmiddellijke gevaar hier niet van besmette everzwijnen die zich ophouden in Polen, maar van mensen die vlotjes de landsgrenzen oversteken. Virusoverdracht gaat zo snel als een broodje-ham dat een Poolse truckchauffeur uit het raam gooit, waarna het in de muil van een everzwijn belandt. Afrikaanse varkenspest is ongevaarlijk voor de volksgezondheid, maar potentieel dramatisch voor de landbouweconomie.

Bij de Werelddierengezondheidsorganisatie (OIE) regent het meldingen van Afrikaanse varkenspest. De jongste week dook het virus opnieuw op in Polen, Oekraïne, Moldavië, Tsjechië, Roemenië en Letland. Polen en Tsjechië zijn buurlanden van Duitsland, wat de ongerustheid daar meteen verklaart. De landen die niet virusvrij zijn, hebben hun voorzorgen genomen. In Polen zijn er regels uitgevaardigd rond varkenstransporten, desinfectie van voertuigen, het ruimen van besmette dieren, enz. In Tsjechië zijn vergelijkbare maatregelen van kracht.

Toch lijkt het maar een kwestie van tijd vooraleer het virus de grens met Duitsland oversteekt. Het zou kunnen dat besmette everzwijnen de boosdoeners zijn, maar evengoed kan de oorzaak bij de mens liggen. Alle grensoverschrijdend vervoer is risicovol. Denk bijvoorbeeld aan jagers die in Oost-Europa op groot wild gaan schieten, aan de vele Poolse truckchauffeurs die in West-Europa hun boterham verdienen, aan toeristen die een broodje-ham maar half opeten en de restjes uit het raam van hun auto gooien, enz.

Een vaccin tegen het virus bestaat niet zodat de varkensstapel alleen beschermd kan worden door ziekte-insleep te vermijden. Op het niveau van de Duitse deelstaten vond al crisisoverleg plaats, maar het Deutsche Bauernverband roept op tot een meer uniforme, landelijke aanpak. De gedachte dat varkenspest opduikt bij wilde zwijnen in eigen land doet het Bauernverband panikeren: “De economische en sociale gevolgen van een uitbraak zijn onvoorstelbaar. Exportbeperkingen zouden de varkensprijs dramatisch doen dalen. De inkomensverliezen voor de producenten kunnen 2 tot 3 miljard euro op jaarbasis bedragen. Tel je daar de schade bij op door het ruimen van varkensbedrijven en de gevolgschade bij de andere schakels in de varkenskolom, dan spreek je van tientallen miljarden schade.”

De landbouworganisatie trekt het overleg met de ministeries, de dierenartsen en de jagers en zet het belang van preventie in de verf. Onder preventie verstaat het Deutsche Bauernverband ook het reduceren van de populatie everzwijnen met zo maar even 70 procent, maar dat stoot op verzet. In Duitsland houdt de varkenssector rekening met het ergste scenario. Er wordt met andere woorden nagedacht over maatregelen in geval van een uitbraak. De ernst van het probleem is ook de Belgische landbouworganisaties duidelijk. Op hun vraag vond bij het Voedselagentschap een overleg plaats waar ook de vleesindustrie (FEBEV) aan deelnam. “We hopen dat het crisisdraaiboek dat we opstellen niet nodig zal zijn”, zegt Wouter Wytynck van Boerenbond, maar men wil in eigen land liever voorbereid zijn.

Het gevaar voor de Belgische varkensstapel komt ook van everzwijnen, niet zozeer van reeds besmette exemplaren – die bevinden zich in Polen nog ver van de Belgische grens – maar van lokale evers die besmet geraken na contact met de mens. Veel vlugger dan een everzwijn steken mensen de grens tussen Polen en Duitsland over en reizen ze vervolgens door naar België. Wytynck verwijst naar de vele Poolse arbeidskrachten in ons land en naar de Poolse truckchauffeurs die over Belgische wegen rijden. Ook de varkenstransporten van België naar Polen kunnen op hun terugreis het virus meebrengen. Boerenbond, ABS en FWA willen andere sectoren, de transportsector op kop, de ernst van het probleem duidelijk maken. Daarvoor rekenen ze op de overheid, en meer in het bijzonder op het Voedselagentschap.