Sommige landbouwsectoren winnen bij het Mercosurakkoord

Volgens Fevia, de federatie van de voedingsindustrie, zullen de aardappel- en zuivelsector, fruit, groenten en chocolade nieuwe kansen krijgen dankzij het Mercosur-vrijhandelsakkoord. Ook voor de varkenssector is er een (klein) lichtpuntje. Het akkoord voorziet in verschillende tariefcontingenten (TRQ’s). Die bepalen hoeveel landbouwproducten de EU aan een verlaagd of nultarief mogen binnenkomen. Voor de varkens worden deze contingenten verhoogd, al zijn de opportuniteiten nog troebel. Een overzicht.

Je zou het ons kleine land niet nageven, maar België is de grootste exporteur van verwerkte aardappelproducten ter wereld. Brazilië is na de Verenigde Staten de tweede belangrijkste overzeese afzetmarkt. Vandaag gelden hier nog invoertarieven tot 14 procent, die door het akkoord geleidelijk zullen verdwijnen.

Brazilië interessant terrein voor de aardappelmarkt

CEO van Belgapom Christophe Vermeulen erkent de voordelen. Maar hij benadrukt eerst dat hij bepaalde elementen uit het Mercosurakkoord betreurt. “Het is noodzakelijk dat een vrijhandelsakkoord gelijk is wanneer het gaat om landbouwvoeding”, zegt hij. “Dus wat dat betreft ben ik zeker begripvol en solidair met de andere sectoren.”

“Hoewel er voor bepaalde sectoren begrijpelijke bezorgdheden zijn, is het inderdaad zo dat Mercosur voor de aardappel- en aardappelverwerkende sector kansen biedt”, zegt Vermeulen. “In een veranderende wereld zijn we onze markt aan het diversifiëren, en Latijns-Amerika biedt hier een opportuniteit. We hebben goede producten en die worden daar ook gesmaakt. Brazilië staat in de top vijf van onze exportlanden, na de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, de VS en Saudi-Arabië. De export naar Brazilië is laatst met 50 procent gestegen, dus dat is een duidelijke grondmarkt. Nu kunnen we onze positie daar versterken. Mercosur is wat dat betreft geen slechte zaak.”

Die groeimarkt is welgekomen, verduidelijkt Vermeulen. “We zitten vandaag in een eerder moeilijke internationale economische situatie, doordat we grotere concurrentie krijgen uit Egypte, India en uit China. Waar men zelf begint te verwerken voor de lokale markt. En respectievelijk naar het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië begint te exporteren”, legt de Belgapom-CEO uit. “Daar verliezen we dus een stukje marktaandeel. Naar de VS is de export na een lichte achteruitgang min of meer gestabiliseerd, zelfs met de tarieven van Trump. We merken dat die hoofdzakelijk worden doorgerekend aan de Amerikaanse consument.”

Hoge tarieven op zuivel vallen weg

Een andere mogelijke winnaar is de zuivelsector. Invoertarieven die momenteel kunnen oplopen tot 28 procent zullen verdwijnen voor bepaalde volumes. Deze volumes of tariefcontingenten (TRQ’s) worden verhoogd voor producten zoals kaas, melkpoeder en babyvoeding.

Lien Callewaert van zuivelfederatie BCZ benadrukt net als Belgapom dat ze het onrechtvaardigheidsgevoel bij diverse sectoren begrijpt. “Handel en export zijn voor elke sector belangrijk, zeker ook voor de zuivelindustrie. Hierbij moet elke handelsovereenkomst wel in het teken staan van eerlijke handel en gelijke concurrentievoorwaarden, zodat een win-winsituatie voor beide partijen mogelijk is.

Voor de Belgische en Europese zuivelsector zijn er dus wel opportuniteiten. “Momenteel is er zeer weinig export vanuit België naar de vier Mercosurlanden”, zegt Callewaert. “Met een exportwaarde van 2.824.164 euro staat Brazilië slechts op de 74e plaats van landen waarnaar we zuivel exporteren. Uruguay en Argentinië volgen op de respectievelijk de 139e en 172e plaats; er is momenteel geen export naar Paraguay.”

“Voor 30.000 ton kaas en 10.000 ton melkpoeder zullen de huidige tarieven van 28 procent gradueel naar 0 procent dalen. Ook voor babyvoeding is een daling van het tarief van 18 procent naar 0 voorzien. In dit geval voor 5.000 ton, waardoor de grote consumentenmarkt van deze vier landen beter bereikbaar wordt.”

Een lichtpuntje voor de varkenssector?

Een andere grote sector in België is de varkenshouderij. Ook voor hen ziet Fevia potentiële kansen, al zijn die zoals een gedroogde Duroc best met de nodige korrel zout te nemen. Er komen hogere tariefcontingenten voor onze export van varkensvlees, wat bijkomende exportmogelijkheden biedt voor onze varkenssector.

Toch blijven sectororganisaties Febev en Belpork voorzichtig. “Wellicht zijn er opportuniteiten, maar ik zou toch met twee woorden spreken”, zegt Michael Gore van Febev. “We hebben al ervaring met een marktopening voor Mexico, waar de uitwisselingen toch moeizaam zijn verlopen en na jaren weinig is bereikt. Wellicht kan het Mercosurakkoord hier faciliterend optreden”

“Anderzijds moet er ook gekeken worden naar de geopolitieke situatie en de maturiteit van de Latijns-Amerikaanse markten. Bepaalde landen worden geconfronteerd met een complex economisch klimaat, zoals hoge inflatie, wat uiteindelijk ook de toegang voor ons moeilijker maakt”, zegt Gore. “Het wordt een case by case beoordeling.  Ervan uitgaan dat we morgen met Belgisch varkensvlees in de rekken liggen bij de Zuid-Amerikaanse retail, zou mooi zijn, maar ik vrees dat dit niet voor morgen zal zijn.”

Fevia merkt wel op dat de kans op marktverstoring door Mercosur onwaarschijnlijk is wat betreft varkensvlees. De landen krijgen een tariefvrij quota van 25.000 ton. “Op dit moment wordt er in België géén varkensvlees ingevoerd uit de Mercosurlanden”, meldt de organisatie. “De EU is voor Brazilië een onbeduidende afzetmarkt, het quota van 25 000 ton vertegenwoordigt 0,1 procent van hun productie.”

Grondstoffenzekerheid voor verwerkers

Tot slot ziet Fevia wel een voordeel voor bepaalde verwerkende sectoren. “Voor de Belgische voedingsindustrie betekent het EU-Mercosurhandelsakkoord ook een vlottere en stabielere invoer van grondstoffen aan meer competitieve prijzen”, meldt de organisatie. “Grondstoffen zoals koffie, sinaasappelsap, granen, oliën en vetten uit de Mercosurlanden zullen op termijn tariefvrij kunnen worden ingevoerd.”

“Door het graantekort als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is bijkomende aanvoer noodzakelijk. Extra grondstoffen uit de Mercosurlanden zijn dan ook bijzonder welkom om de continuïteit van de productie te waarborgen”, aldus de organisatie.