Regering schetst ambitie voor het Vlaanderen van 2050

Vlaams minister-president Geert Bourgeois heeft maandag een visienota voorgesteld waarin de Vlaamse regering haar ambitie voor het Vlaanderen van 2050 formuleert. Een nieuwe, innovatieve en duurzame economie moet op een ecologisch verantwoorde manier welvaart creëren voor een Vlaanderen waarin iedereen meetelt, luidt het in Visie 2050. De nota bevat ook een strategie om dat gewenste toekomstbeeld te bereiken. Ons oog valt op de voorspelde toekomst van het voedselsysteem. Door technologie zoals hydro- en aerocultuur zou landbouw meer ontkoppeld worden van landgebruik. De productiviteit wordt verhoogd met behulp van agro-ecologische technieken. Nieuwe vormen van voedsel worden ontwikkeld, bijvoorbeeld in bioreactoren gekweekt vlees, en genetische engineering leidt tot meer voedsel en voedsel met een hogere voedingswaarde.

Minister-president Geert Bourgeois had aangekondigd dat hij aan een visienota werkte die verder kijkt dan de problemen van vandaag. De Vlaamse regering vindt het belangrijk om vooruit te kijken. "2050 lijkt veraf, maar is even ver van vandaag verwijderd als 1980", zei Bourgeois maandag. De nota bevat drie luiken. Een eerste luik schetst een aantal internationale evoluties of "megatrends", zoals vergrijzing, migratie, verstedelijking en klimaatverandering.

Op economisch vlak zorgen de nieuwe technologieën (nanorobotica, 3D-printing, kunstmatige intelligentie,...) voor de "grootste industriële revolutie sinds de invoering van de massaproductie in de 19de eeuw". De economie wordt steeds meer circulair: afval en oude producten worden opnieuw grondstof of energie. De economische macht kantelt: China wordt de grootste economische macht, voor de VS en India, en landen als Mexico en Indonesië worden belangrijkere economieën dan het Verenigd Koninkrijk, Duitsland of Frankrijk.

In een tweede luik schuift de Vlaamse regering een ambitie voor het Vlaanderen van 2050 naar voor. Die ambitie "richt zich op het creëren van welvaart en welzijn op een slimme, innovatieve en duurzame manier in een sociaal, open, veerkrachtig en internationaal Vlaanderen, waarin iedereen meetelt". Die ambitie moet gerealiseerd worden "door een nieuwe economie, voor een inclusieve samenleving en binnen de ecosysteemgrenzen van onze planeet". De nota formuleert vervolgens voor verschillende thema's de kansen en uitdagingen.

Zo zal de vraag naar voedsel de komende 40-50 jaar verdubbelen. Het wereldwijde landbouwareaal zal nog moeten toenemen tot 2030 om iedereen te kunnen voeden, nadien zwakt de groei af. De omstandigheden voor voedselproductie zijn niet overal gunstig. Dit betekent dat de productiviteit van de voedselproductie zal moeten toenemen indien onze eetgewoonten niet wijzigen. De Vlaamse regering lijkt daarvoor te rekenen op zowel agro-ecologie als meer ‘technologische’ vormen van landbouw zoals hydro- en aerocultuur, totaal nieuw voedsel zoals in bioreactoren gekweekt vlees en genetic engineering, bijvoorbeeld om basisvoedsel voor de mensheid te verrijken met vitaminen en mineralen.

Om het streefbeeld voor de Vlaamse samenleving anno 2050 te bereiken, schuift de visienota zeven prioriteiten naar voor. Vlaanderen moet leren omgaan met ingrijpende (technologische) veranderingen en de Vlaamse industrie mee koploper laten worden in nieuwe technologie. Er moet ingezet worden op levenslang leren. Zorginnovatie moet een antwoord vormen op de vergrijzing. Vlaanderen moet de overgang naar de kringloopeconomie verderzetten, werken aan vlotte en veilige mobiliteit en inzetten op een CO2-arm energiesysteem.

En de overheid? "Wij moeten er bij al die transities voor zorgen dat de regelgeving geen grote belemmering vormt. Elke dag is er wel een uitvinding of ontdekking die een heel speelveld onderuit haalt. Denk maar aan Uber, Airbnb, de zelfrijdende auto of drones. We moeten zorgen dat er ruimte is om te experimenteren. En dat kunnen we met een slanke maar slimme en wendbare overheid", zegt Bourgeois.

Elk van die prioriteiten krijgt later een eigen begroting én een verantwoordelijke minister. De nota gaat nu overlegd worden met verschillende maatschappelijke actoren. Rond de jaarwisseling zou de Vlaamse regering de nota definitief willen goedkeuren. Vergelijken met Vlaanderen in Actie, het vorige toekomstplan dat vooral door de vorige minister-president Kris Peeters werd gedragen, wil Bourgeois niet. "Wij gaan niet werken met doelstellingen en meetbare indicatoren. Dit gaat breder en moet vooral een appel aan het levende Vlaanderen zijn."