Record van natste juni binnen handbereik

Met nog een flinke week voor de boeg is de kans nu al groot dat het record van natste junimaand van de laatste 30 jaar zal verbroken worden. Voorlopig was dat juni 2012 met 133,1 millimeter neerslag. Ondertussen waarschuwen klimaatwetenschappers dat we ons in de toekomst zullen moeten voorbereiden op meer regen en hevigere regenbuien enerzijds, en langere periodes van droogte anderzijds. Voor de landbouwsector zal het belang van veerkrachtige, robuuste gewassen dus steeds groter worden.

Juni 2016 wordt zo goed als zeker de natste junimaand van de laatste 30 jaar en zal het 133,1 millimeterrecord van 2012 verbreken. En het zou best kunnen dat het nieuwe record sneller dan we dat zouden willen opnieuw verbroken wordt. “De lucht is warmer, waardoor die ook meer waterdamp kan bevatten: zo'n 7 procent meer per graad”, aldus VTM-weerman David Dehenauw. “Daarbovenop duurt het bij hogere temperaturen langer voor er zich wolken vormen. Maar als er zich wolken vormen, dan bevatten ze meer regen.”

Een ander aspect is de verminderde activiteit van de straalstroom door de opwarming van het klimaat. “Door het feit dat de Noordpool opwarmt, neemt het temperatuurcontrast met de evenaar af”, aldus Dehenauw. “En net van dat contrast leeft de straalstroom.” Daardoor stijgt de kans dat je lange tijd met hetzelfde weertype wordt geconfronteerd. “Daardoor kunnen zones met lage druk, die gunstig zijn voor regen, lange tijd boven onze streken blijven hangen, maar kunnen ook periodes van lange droogte voorkomen”, aldus klimaatprofessor Jean-Pascal van Ypersele van de UCL.

Klimatoloog Phillippe Huybrechts van de VUB waarschuwt wel dat het moeilijk is om concrete weerfenomenen te koppelen aan de klimaatverandering. “De voorspellingen van het VN-klimaatpanel over de weersveranderingen hebben het vooral over nattere winters. We hadden nu gewoon de pech dat er een uitgestrekt lagedrukgebied boven Centraal-Europa lag.” Dat het aan de straalstroom lag dat het lagedrukgebied zo lang boven ons bleef trappelen, vindt Huybrechts een voorbarige conclusie. “Er zijn modelstudies die het hebben over een luier wordende straalstroom, maar we hebben voorlopig te weinig meetgegevens voor het Arctische gebied om daar met zekerheid iets over te kunnen zeggen.”

Niettemin moeten we er volgens veel wetenschappers rekening mee houden dat de hevige buien van mei en juni de voorbodes zijn van nog meer regen. “De kans dat er hevige regenbuien vallen wordt groter in continentale gebieden zoals het onze. Ook dat heeft het VN-klimaatpanel aangetoond”, zegt van Ypersele. “De intensiteit van de neerslag is de laatste 15 jaar inderdaad toegenomen”, aldus David Dehenauw. “Voor de Kust is dat al statistisch bewezen, in de rest van het land gaat het voorlopig nog om tendensen. Feit is dat er nu gemiddeld 7 procent meer neerslag valt dan vroeger en dat de kans op intense regenbuien is toegenomen.”

Meer en intensere regenval betekent ook meer overstromingen. “Ook het toerisme en de terrasjes zullen eronder lijden”, zegt Huybrechts. “Al zal dit weer uitzonderlijk blijven. Voor hetzelfde geld hadden we nu een hittegolf. Het zijn die langere periodes van droogte die ook meer invloed zullen hebben op de landbouw dan hevige neerslag. Bepaalde graan- en groentegewassen zullen hier minder goed gedijen. We moeten gaan kijken naar de teelten die het nu goed doen in bijvoorbeeld het zuidwesten van Frankrijk.” 

Hoe doen de huidige variëteiten het in deze natte omstandigheden? Voor sommige teelten is de schade enorm. Zo is volgens Miet Boonen van het pcfruit minstens 50 procent van de volle grond-aardbeienproductie verloren. Ook de aardappelen zijn zwaar getroffen. "Een deel van de oogst is reddeloos verloren", aldus François Huyge van Boerenbond. "Als aardappelen 24 uur onder water staan, zijn ze kapot. Boeren uit de Kempen melden ons dat 25 tot 30 procent van hun aangeplante oppervlakte verloren is."

"Daarbovenop komt de aardappelplaag sterk opzetten, terwijl de percelen te nat liggen om ertegen op te treden", aldus nog Huyghe. "Eens het rot heeft toegeslagen, is het trouwens te laat. Bovendien begint het onkruid in alle teelten te schieten. Met dit weer kun je op het veld geen onkruid bestrijden. Anderzijds weet ik niet of de relatieve schaarste voor een prijsstijging zal zorgen. Onder meer door de afbouw van de bietenteelt - zeker in het Waasland - is dit jaar het aardappelareaal met liefst 15 procent toegenomen. Dat moet je ook in rekening brengen.”