Optimalisatietool IHD haalt shortlist Natura 2000 Award

Het Vlaamse succes bij de uitreiking van de Europese Natura 2000 Awards zorgt voor veel vreugde bij het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Na de wereldkundig gemaakte blijdschap om de overwinning van het Limburgse natuurproject 3watEr in de categorie ‘samenwerken’, worden nu de verdiensten in de verf gezet van de optimalisatietool van ANB en de onderzoeksinstellingen INBO en VITO. Die tool lag mee aan de basis van de afbakening van 36 instandhoudingsdoelstellingen (IHD) voor natuur in Vlaanderen. Hij was genomineerd in de categorie ‘verzoenen van belangen’ en geraakte tot in de shortlist van projecten.

Van 163 natuurprojecten uit heel Europa haalden er 22 de shortlist binnen één van de vijf categorieën van de Natura 2000 Awards. De ‘OptimalisatieTool’ van ANB, INBO en VITO was genomineerd in de categorie ‘verzoenen van belangen’. Dit nieuw rekenmodel werd gebruikt in het overleg met alle stakeholders om in Vlaanderen nieuwe habitats (gebieden gereserveerd voor planten en dieren) af te bakenen om te voldoen aan de natuurdoelen die Europa aan onze regio oplegt.

Deze unieke aanpak heeft er mee toe geleid dat de Vlaamse regering op voorstel van Vlaams minister van Natuur Joke Schauvliege 36 instandhoudingsdoelstellingen heeft goedgekeurd. Uit de nominatie voor de Natura 2000 Award blijkt de waardering in Europa voor de Vlaamse aanpak. Om een optimale spreiding en invulling van de Natura 2000-gebieden in Vlaanderen te berekenen, hebben de onderzoekers het bestaande (tot op 1 hectare gedetailleerde) RuimteModel Vlaanderen van VITO uitgebreid tot de ‘OptimalisatieTool’. Met behulp van deze modelleringssoftware werd aan de hand van fysische, ecologische, biologische en andere criteria zo correct mogelijk een plek gegeven aan verschillende functies.

Het is bijvoorbeeld uitgesloten om moerassige habitats te ontwikkelen op droge zandige gronden, of omgekeerd droge heide in natte valleien. Het is ook zinloos om te kleine habitats te creëren omdat planten- en dierensoorten er niet kunnen overleven. Bovendien is het belangrijk dat doelsoorten niet worden bedreigd omdat een deel van hun habitat wordt vervangen door een ander. Optimaal betekent ook dat aan allerhande randvoorwaarden wordt voldaan die opgelegd worden door bijvoorbeeld Europese en Vlaamse regelgeving of ruimtelijke structuurplannen, alsook aan de wensen van de stakeholders. Precies die mogelijkheid om het model te voeden met specifieke, op het doel en onderwerp toegesneden criteria, maakt de OptimalisatieTool zo bijzonder.

Volgens minister Schauvliege is goed gereedschap het halve werk, wat bewezen wordt door de OptimalisatieTool. “Dat we de doelen van 36 speciale beschermingszones hebben kunnen vastleggen, is mede te danken aan de overgave waarmee elke betrokkene aan het jarenlange overleg heeft deelgenomen. De methodiek en haar resultaten werden bovendien door een internationale commissie op hun wetenschappelijke waarde getoetst en goed bevonden.” Dat ook de stakeholders het uiteindelijke resultaat als correct en eerlijk ervaren, illustreert naar verluidt het grote draagvlak voor deze hervorming.