"Ommekeer nodig in gebruik schaarse hulpbronnen"

Afgelopen week vond in Brussel de Europese milieuconferentie ‘Groene Week’ met als thema ‘hulpbronnenefficiëntie’ plaats. Twee VN-milieurapporten die er werden voorgesteld benadrukken het belang van meer recyclage en een meer efficiënt grondstoffenverbruik. Daarnaast publiceerde de Commissie de resultaten van een openbare raadpleging in verband met het milieufinancieringsinstrument.

De Groene Week is een jaarlijkse Europese milieuconferentie die dit jaar het thema ‘Efficiëntie van hulpbronnen. Minder verbruiken en beter leven’ droeg. De vierdaagse conferentie trok meer dan 3.500 deelnemers aan met verschillende achtergronden. Zowel EU-instellingen, bedrijven, ngo's, overheidsinstanties, academici en media waren van de partij.

Het thema van de Groene Week 2011 sluit aan bij de doelstellingen van ‘Europa 2020’, waarmee Europa een verschuiving naar een zuinigere en koolstofarme economie wil aanmoedigen en duurzame groei wil bewerkstelligen. Naar aanleiding van de conferentie werden twee rapporten gepresenteerd van de Europese Commissie in samenwerking met het VN-Milieuprogramma (UNEP). Daarin wordt benadrukt dat een radicale ommekeer nodig is van de manier waarop de mensheid gebruikt maakt van de schaarse hulpbronnen.

Uit het eerste rapport blijkt dat slechts ongeveer één procent van bepaalde cruciale hightech-metalen wordt gerecycleerd. De onderzoekers waarschuwen dat deze praktijk ervoor kan zorgen dat bijzondere en zeldzame metalen volledig verloren gaan. Bovendien is het recycleren van metalen twee tot tien maal energie-efficiënter dan het smelten van metalen uit ruwe ertsen. “Het optrekken van de recyclagepercentages dankzij betere inzamelsystemen en betere infrastructuur in ontwikkelingslanden, zou miljoenen tot miljarden tonnen broeikasgasemissies kunnen voorkomen en eventueel talrijke groene arbeidsplaatsen kunnen genereren”, luidt het.

Het tweede rapport dringt erop aan om het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de impact daarvan op het milieu los te koppelen van economische groei. “Indien onze houding niet wijzigt, zullen we tegen 2050 in theorie drie maal meer hulpbronnen verbruiken dan vandaag. In het Westen wordt gemiddeld 16 ton essentiële grondstoffen per jaar per burger verbruikt. Een stijging tot wereldwijd 140 miljard ton is praktisch gezien niet haalbaar.” Doordat de wereldvoorraad aan grondstoffen opraakt, kost het bovendien steeds meer energie en water om de overblijvende voorraden te ontginnen.

De onderzoekers stellen drie scenario’s voorop, waarvan de meest ambitieuze een oproep doet naar ontwikkelde landen om twee derde minder te verbruiken dan vandaag, terwijl andere landen hun huidig niveau mogen handhaven. “Op die manier zou het verbruik van hulpbronnen op het niveau van 2000 blijven”, luidt het. Minimaal moeten rijke landen volgens het rapport hun consumptie van grondstoffen per capita bestendigen en ontwikkelingslanden helpen bij een duurzame ontwikkeling. “Daarbij moet economische groei losgekoppeld worden van een groeiende grondstofconsumptie en van de ecologische impact.”

Eveneens tijdens Groene Week 2011 benadrukt Copa-Cogeca dat de Europese landbouwsector zijn hulpbronnenefficiëntie zal blijven verbeteren. “Innovatieve oplossingen en het engagement van boeren hebben tot een verhoging van de productiviteit en een gegarandeerd efficiënt gebruik van natuurlijke grondstoffen geleid. Dit kan nog verbeterd worden, mits landbouw een economisch leefbare sector blijft. Coöperaties en adviesverlening spelen daarin een belangrijke rol”, stelt secretaris-generaal Pekka Pesonen.

Nog in verband met het Europese milieubeleid heeft de Europese Commissie de resultaten gepubliceerd van een reeks openbare raadplegingen over de toekomst van LIFE+, het Europese milieufinancieringsinstrument. Verschillende burgers, nationale autoriteiten, sociale en economische partners, bedrijven, ngo's, LIFE-projectbeheerders en andere betrokkenen namen daaraan deel.

Bijna 86 procent van de deelnemers vindt dat er behoefte is aan een specifiek EU-financieringsinstrument voor milieu en klimaat. Een meerderheid (54,6%) is bovendien van mening dat het budget (380 miljoen euro) voor het instrument moet worden verhoogd, aangezien “een gebrek aan middelen één van de belangrijkste beperkende factoren voor het succes van LIFE+ is”.

Daarnaast vindt de overgrote meerderheid (82,1%) van de deelnemers dat een milieuprogramma op EU-niveau in de eerste plaats noodzakelijk is om lidstaten te helpen het milieubeleid van de EU doeltreffend uit te voeren. Daarnaast moet het programma gebruikt worden om Europese en mondiale uitdagingen aan te gaan, bij te dragen aan de uitwisseling van beste praktijken, kennis over te dragen, capaciteitsopbouw te bevorderen en bewustwording te stimuleren.

De Commissie zal met deze conclusies rekening houden bij de gecombineerde pre-effectbeoordeling en pre-evaluatie van de opvolger van LIFE+. Tegen eind 2011 zou een voorstel voor een toekomstig financieel instrument moeten volgen.

Meer info: Rapport over ontkoppeling & Toekomst van LIFE+