Nitraatresidu lag in 2013 in de goede lijn van 2012

Elk najaar worden in de periode van 1 oktober tot en met 15 november heel wat bodemstalen genomen op landbouwpercelen ter controle van het nitraatresidu. De Vlaamse Landmaatschappij evalueerde de metingen en heeft goed nieuws voor de campagne 2013. Het gemiddelde nitraatresidu bedroeg 55 kilo stikstof per hectare. Dat is een keurige waarde gelet op de drempelwaarde van 90 kilo stikstof en de resultaten van voorgaande jaren: 53 kg N in 2012, 84 kg N in 2011 en 66 kg N in 2010. Op de percelen waar meer dierlijke mest werd uitgereden vanwege een derogatie op de algemene stikstofnorm zat het meestal ook goed met de reststikstof.

Er is een duidelijk verband tussen het nitraatresidu in de bodem op het einde van het groeiseizoen en het risico op nitraatuitspoeling naar oppervlakte- en grondwater tijdens de winter. Hoe meer stikstof in het najaar gemeten wordt, hoe groter het risico op uitspoeling. Een landbouwer kan een laag nitraatresidu behalen door oordeelkundig te bemesten.

In 2013 werden in totaal ongeveer 20.870 percelen bij 12.500 landbouwers geselecteerd voor de nitraatresiducampagne. Gemiddeld werd er 55 kilo stikstof gemeten, de mediaan bedroeg 42 kilo. In de bodem van de 7.855 percelen waar een landbouwer minder bemestte vanwege een beheerovereenkomst Water zat op het einde van het seizoen gemiddeld maar 34 kilo stikstof meer en bedroeg de mediaan amper 24 kilo stikstof. “Globaal gezien zijn de resultaten goed en vergelijkbaar met die van 2012”, schrijft de Vlaamse Landmaatschappij in de jongste editie van zijn nitraatresidurapport.

De laagste nitraatresidu’s werden gevonden op percelen grasland en bieten en in fruitplantages (mediaan 25 à 35 kg N), gevolgd door maïs, granen en groenten (mediaan 45 à 55 kg N). Op velden met aardappelen en sierteeltgewassen lag het nitraatresidu beduidend hoger (70 kg N). Boeren die een beheerovereenkomst Water afsloten, slaagden er in om ook op percelen aardappelen en maïs de reststikstof erg laag te houden. De resultaten tonen hier een mediaan van ongeveer 35 kilo stikstof, wat aanzienlijk lager is dan bij de staalnames van de Mestbank op ‘normaal’ bemeste percelen.

Bij overschrijding van bepaalde drempelwaarden legt de Mestbank begeleidende maatregelen op om het tij te keren. Des te hoger de overschrijding, des te meer inspanningen de landbouwer moet doen. Op 2.687 van de 20.870 bemonsterde percelen was er een overschrijding van de eerste drempelwaarde. Er zijn 348 landbouwers die een pakketverhoging opgelegd kregen omdat ze de verplichte nitraatresidubepaling niet lieten uitvoeren of omdat ze de opgelegde maatregelen in 2013 niet (volledig) naleefden.

Bij landbouwers met meerdere percelen met een overschrijding werd één perceel weerhouden voor het maatregelenpakket. Dat maakt 2.542 landbouwers die in 2014 inspanningen moeten doen zodat ze in het najaar minder stikstof achterlaten op hun percelen. Het vierde en ‘strafste’ maatregelenpakket wordt opgelegd aan 294 landbouwers. Deze boeren zien zich onder meer geconfronteerd met een sterk verlaagde stikstofnorm en de derogatie kunnen zij op hun buik schrijven.

Tijdens de campagne van 2013 werd ook het nitraatresidu bepaald op 2.900 derogatiepercelen, meestal gras of maïs. Hoewel op deze percelen aanzienlijk meer dierlijke mest werd uitgereden (250 kg N per ha in plaats van 170 kg N), vertaalde dat zich niet in hogere nitraatresidu’s. Op grasland zijn de resultaten vergelijkbaar met niet-derogatiepercelen. Op derogatiepercelen met kuilmaïs werd een kleine verhoging van 10 kilo stikstof gemeten.

De Vlaamse Landmaatschappij stelde de goede resultaten op derogatiepercelen de voorbije jaren ook al vast. “Het bevestigt dat de verhoogde bemesting binnen de derogatie, mits naleving van de strikte voorwaarden, niet leidt tot hogere nitraatresidu’s.” Een tikkeltje vreemd is dat er doorgaans hogere nitraatresidu’s gemeten worden op niet-derogatiepercelen van derogatiebedrijven, voornamelijk waar kuilmaïs groeide. De Mestbank gaat dat opvolgen.

Meer info: Nitraatresidurapport 2014