Nieuw mestactieplan moet van Europa strenger dan MAP 4

Wars van het nieuws dat de mestbalans in 2012 in evenwicht was, pleit Natuurpunt voor een inkrimping van de veestapel als "enige manier om de waterkwaliteit drastisch te verbeteren". De natuurorganisatie weet zich in zijn scherpe kritiek op het Vlaams mestbeleid gesteund door de Europese Commissie. Op het directoraat-generaal Milieu lijkt men ontevreden met de tussentijdse resultaten van het vierde mestactieplan.

Natuurpunt citeert in zijn Beleid.flits de Europese Commissie die oordeelt dat de verbetering van de waterkwaliteit in landbouwgebied te traag verloopt. Nemen we de brief erbij die het directoraat-generaal Milieu aan de Vlaamse Landmaatschappij richtte, dan luidt het als volgt: "De tussentijdse evaluatie toont dat de doelstellingen van MAP 4 in grote delen van Vlaanderen lang niet gehaald worden en de nitraatconcentraties in het oppervlaktewater op sommige plaatsen zeer hoog blijven."

De Commissie laat zich noch voor oppervlaktewater, noch voor grondwater overtuigen door de verbetering van de waterkwaliteit die in 2013 in bepaalde regio's al gerealiseerd was. Het vierde mestactieplan loopt nog tot en met 2014. Voor oppervlaktewater is de analyse dat na een vermindering van de nitraatconcentraties in de afgelopen tien jaar, er de jongste drie jaar nog weinig vooruitgang geboekt wordt. Zes rivierbekkens, die 64 procent van het Vlaams landbouwgebied bestrijken, worden nog te sterk verontreinigd door nitraat.

Voor grondwater houdt de Commissie er rekening mee dat in 2014 11 van de 38 hydrologische zones in Vlaanderen de drempelwaarde van 50 mg nitraat per liter water zullen overschrijden. Ook dat is voor haar onvoldoende in het licht van de Europese doelstellingen voor de waterkwaliteit. Een derde punt van kritiek luidt dat de Vlaamse overheid niet rapporteert over de eutrofiëring oftewel 'vermesting' van water.

Onderaan de brief moedigt de Europese Commissie Vlaanderen aan om met het vijfde mestactieplan (2015-2018) de grote uitdagingen inzake waterkwaliteit aan te pakken. Een verdere verlaging van de bemestingsnormen voor stikstof wordt "noodzakelijk" genoemd om een antwoord te kunnen bieden op de "verontrustende problemen met de waterkwaliteit in Vlaanderen".

De bemestingsnormen voor fosfor moeten naar verluidt afgestemd worden op de gewasbehoeften en niet alleen op de hoeveelheid die planten kunnen onttrekken aan de bodem. Daarmee wil de Commissie zeggen dat de verliezen bij bemesting - een deel van de fosfor komt niet ter beschikking van het gewas - toch meetellen bij het berekenen van de maximale gift uit dierlijke of andere mest. Tot slot vraagt de Commissie dat het mestbeleid niet alleen oog zou hebben voor het nitraatresidu op perceelniveau, maar ook voor het verband tussen de milieudruk van de gehele landbouwsector en de waterkwaliteit.
 
"Het is een juiste analyse dat we nog een lange weg af te leggen hebben eer de waterkwaliteit in Vlaanderen beantwoordt aan de Europese doelstellingen. De land- en tuinbouwers zijn zich ervan bewust dat de sector dat probleem zelf moet oplossen maar vragen Europa om de reeds geboekte vooruitgang te erkennen", reageert hoofdbestuurslid Georges Van Keerberghen namens Boerenbond.

Hij voegt daar aan toe dat de waterkwaliteit in de goede richting evolueert maar de sector verder inspanningen moet blijven leveren. "We zullen dat ook effectief doen en werken zelf aan een voorstel, maar over de precieze aanpak verschillen we van mening met de Europese Commissie. Een verdere verlaging van de bemestingsnormen is volgens ons niet de juiste manier."