Middenveld wil de beloofde betonstop gerealiseerd zien

Op de goedkeuring van het witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen wordt gematigd positief gereageerd door het middenveld. De keuze voor minder beton en meer natuur valt in de smaak bij Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu, maar zij vrezen dat de beloftes niet tijdig waar gemaakt zullen worden bij gebrek aan garanties. Ook Boerenbond vraagt dat de ambitie om de open ruimte te vrijwaren snel zichtbaar wordt gemaakt op het terrein. Tevredenheid is er over de voorzichtig geformuleerde ambitie uit het beleidsplan om het aandeel landbouwgrond dat niet gebruikt wordt door professionele landbouw tegen 2050 te doen afnemen.

In landbouw- en natuurmiddens wordt de beslissing van de Vlaamse regering over het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen op een gelijkaardige wijze onthaald. Positief is men over de ambitie om de open ruimte te vrijwaren in plaats van ze aan het huidige tempo (6 hectare per dag) te blijven betonneren. Minder gerust zijn Boerenbond, Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt over het waarmaken van deze belofte op het terrein.

De afgelopen maanden ging het politieke debat vooral over het ambitieniveau van het plan om de open ruimte beter te vrijwaren, het zogenaamd invoeren van een ‘betonstop’. Het vandaag goedgekeurde plan legt dit ambitieniveau tamelijk hoog in die zin dat tegen 2040 het bijkomende ruimtebeslag tot nul moet worden herleid. Vanaf 2025 moet de dagelijks ruimte-inname teruggedrongen zijn tot drie hectare per dag, in plaats van de huidige zes hectare.

Landbouwgrond is voor boeren levensnoodzakelijk werkkapitaal stelt Sonja De Becker, voorzitter van Boerenbond. “We voeren een dagelijkse strijd tegen allerlei versnipperde claims op het agrarisch gebied. Het is daarom belangrijk dat het beleidsplan ruimte de ruimtebegroting uit het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen als basis houdt voor de ruimtelijke herontwikkeling. Aan de hand van een te ontwikkelen realisatiemonitor wil de regering nagaan of deze of gene bestemming effectief gerealiseerd wordt op het terrein.”

Voor Boerenbond is dat laatste heel belangrijk omdat steeds meer partijen hun eigen doelstellingen vooral trachten te realiseren in het agrarisch gebied. In die zin wordt het in Leuven op prijs gesteld dat het nieuwe ruimtebeleid ambieert om het aandeel landbouwgebied dat niet gebruikt wordt door professionele landbouwers tegen 2050 te doen afnemen.

Boerenbond reageert daarom gematigd positief op de ambities in het plan. “Het is goed dat het vrijwaren van de open ruimte een prioriteit is voor de Vlaamse regering”, stelt voorzitter Sonja De Becker. “Maar zeker zo belangrijk wordt de concretisering van de beleidskaders. Zij moeten de nodige operationele doelstellingen bevatten zoals bijsturing van regelgeving, instrumentarium, …. De invulling van beleidskaders zal sterk bepalen hoe de visie zich zal laten vertalen in concrete acties op het terrein.”

Heel gelijkaardig zijn de reacties van Bond Beter Leefmilieu en Natuurpunt, met dat verschil dat zij liever meer garanties en een snellere timing hadden gezien. “Dat de Vlaamse regering zich uitspreekt voor een betonstop is een belangrijk kantelpunt. De timing (2040, met een afbouwscenario vanaf 2025) is echter rijkelijk laat. Zelfs als de regering in haar opzet slaagt, zal tegen 2040 tienduizenden hectares open ruimte ingenomen zijn door bijkomende bebouwing en wegen. Daarnaast is te vrezen dat het bij nobele intenties zal blijven.” De natuur- en milieubeweging stelt voor dat de Vlaamse overheid zichzelf en de lokale besturen voorwaarden oplegt.

Eén van die voorwaarden zou de opmaak van een register van slecht gelegen bouwgronden kunnen zijn, gekoppeld aan een actieplan met instrumenten en budgetten om het schrappen of herlokaliseren van kavels te compenseren. Een soortgelijk actieplan kan ervoor zorgen dat gronden aangeduid worden voor de aanleg van extra natuur en ecologische verbindingen. “De ambitie voor extra natuur en bos bestaat al jaren, maar geraakt amper of niet vooruit. Het Beleidsplan Ruimte herneemt een eerdere afspraak om de ruimte die nodig is voor extra natuur en bos aan te duiden op kaart, en dit tegen de nieuwe deadline van 2025. Die ambitie is nobel, maar nog belangrijker dan deze gebieden op kaart aan te duiden, is de nodige natuur te realiseren op het terrein”, klinkt het.

Een belangrijke kanttekening die Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu nog maken, betreft het meer flexibel maken van het ruimtelijk beleid. Van de bindende bepalingen van structuurplannen voor de lange termijn wordt afgestapt. Besturen kunnen voortaan overstappen naar plannen die volledig flexibel zijn. De regering houdt voor dat zulke flexibele plannen kernversterkend zijn voor steden en dorpen, en zo de open ruimte sparen. Omgekeerd bestaat volgens Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu ook het risico dat alles overal zal kunnen. “En dat risico lijkt groter dan de kansen die de ommezwaai biedt”, waarschuwen ze.