Melkkoe besmet met vogelgriep in Friesland, nieuwe besmettingen in België

Eerst het goede nieuws: er zijn geen aanwijzingen gevonden van viruscirculatie van het vogelgriepvirus onder de melkkoeien op dit bedrijf. Er zijn ook geen signalen van verspreiding naar andere melkveebedrijven.

Eerst de katten, nu een koe

Het bedrijf in kwestie haalde eind vorig jaar nog het nieuws door een vogelgriepbesmetting bij twee katten. Hierop startte 15 januari onderzoek bij al het aanwezige melkvee. Geen enkel dier was toen ziek, maar uit onderzoek naar antistoffen binnen de melkmonsters, blijkt dat één koe een vogelgriepinfectie heeft doorgemaakt.

De Nederlandse voedselautoriteit NVWA heeft op 22 januari het bedrijf opnieuw bezocht voor bloed- en melkmonsters bij alle aanwezige runderen. Daaruit bleek dat er geen actief vogelgriepvirus is op het bedrijf, maar het is nog wachten op de uitslagen van het antistoffenonderzoek. Wie weet waren de melkkoe en de twee katten niet de enige dieren die een vogelgriepinfectie achter de rug hebben. Eén kat is overleden aan het virus.

Europese primeur

Antistoffen tegen vogelgriep zijn, voor zover bekend, niet eerder aangetoond bij melkvee in Europa. Wel zijn er veel uitbraken met vogelgriep onder melkvee in de Verenigde Staten geweest. Een individuele besmetting van een melkkoe is dus geen wereldprimeur, maar wel een Europese. De Nederlandse overheid benadrukt dus het belang om te onderzoeken of dit tot verspreiding binnen en tussen melkveebedrijven leidt. Er zijn geen aanwijzingen dat dit is gebeurd.

"Let op met rauwe melk"

Ook Vlaanderens bekendste viroloog Marc Van Ranst is het nieuws niet ontgaan. Van Ranst noemt het nieuwsfeit op X een ‘ernstige ontwikkeling’. “Waakzaamheid blijft geboden”, schrijft Van Ranst. “Het drinken van rauwe melk is, om meerdere redenen, af te raden. Het risico op overdracht naar mensen is momenteel klein.”

Het risico dat het in Europa heersende vogelgriepvirus H5N1 overgaat van dier naar mens is volgens de Nederlandse overheid zeer klein. Ook het risico dat mensen vogelgriep krijgen door kip, eieren of rundvlees te eten, of via melkproducten, is heel klein. Eieren, vlees en melk voldoen aan strenge eisen. “Melkproducten worden bijvoorbeeld zo verhit dat virussen doodgaan. Bovendien is de melk van de eerder besmette koe vanwege het bestaande mastitisbeeld niet verwerkt voor humane consumptie”, meldt de overheid in een officiële mededeling.

De Nederlandse overheid bevestigt, net als Van Ranst, dat het wel belangrijk is om geen rauwe melkproducten van een met vogelgriep besmette koe te consumeren.

Nieuwe besmetting: 26.000 kalkoenen geruimd in Deerlijk

Over naar Vlaanderen: daar is het vogelgriepvirus net als in Nederland een reëel probleem. Opnieuw is er in West-Vlaanderen vogelgriep van het type H5 vastgesteld, ditmaal in een kalkoenbedrijf in Deerlijk. Het volledige bestand van 26.000 dieren wordt geruimd.

De gebruikelijke maatregelen zijn van kracht: binnen de 10 km-zone moeten alle pluimveehouders (professionele en particuliere houders) hun pluimvee afschermen. In de 3 km-zone geldt deze verplichting ook voor andere vogels.

Met deze besmetting zijn sinds het najaar van 2025 nu al uitbraken vastgesteld op twintig pluimveebedrijven en bij twee hobbyhouders. Landsbond Pluimvee merkt wel dat binnen de beperkingszone Veurne-Alveringem de situatie voorlopig is gekalmeerd. “Er is goede hoop dat de virusdruk in deze grote zone ondertussen voldoende is afgenomen om de verdere evolutie positief in te schatten”, meldt de organisatie op zijn website.

Ophok- en afschermplicht

Daarnaast worden heel wat besmettingen bij wilde vogels vastgesteld. Ook in onze buurlanden zijn er talrijke besmettingen van vogelgriep. Daarom heeft Minister van Landbouw David Clarinval (MR) op 23 oktober de afschermplicht voor pluimvee heringevoerd. Deze maatregel geldt voor alle professionele en geregistreerde hobbyhouders.

Vogels en pluimvee van particulieren moeten niet verplicht worden afgeschermd. Ze moeten wel binnen of afgeschermd voer en water krijgen. “Het FAVV raadt wel sterk aan om je dieren zoveel mogelijk te beschermen door de kippenren of volière af te schermen van wilde vogels. Dit kan door deze bijvoorbeeld met netten te overspannen”, aldus Hélène Bonte, woordvoerster van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen.

Het FAVV waarschuwt dat je dode of zieke vogels niet mag aanraken. Als je symptomen ziet bij een dier moet je contact opnemen met een dierenarts. Wie een dode vogel vindt in de natuur moet onmiddellijk bellen naar het gratis nummer 0800/99 777. Het dier kan dan worden opgehaald en onderzocht.