Meer dan derde EU-leefgebieden bedreigd

Meer dan een derde van de leefgebieden voor planten en dieren op het Europese vasteland is bedreigd en in alle kustwateren is dat het geval voor mosselbanken, zeegrasvelden en habitats van estuaria. Dat blijkt uit de eerste "rode lijst" van natuurlijke en halfnatuurlijke Europese habitattypes. Meer dan 300 wetenschappers, onder wie ook experten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), onderzochten 490 leefgebieden van planten en dieren in 35 landen van Europa.

Meer dan een derde van alle leefgebieden op het land is momenteel bedreigd, waarvan meer dan twee derde van alle venen, meer dan de helft van alle soorten grasland, en meer dan de helft van de Europese meren, rivieren en kusthabitats, zo blijkt uit de pas gepubliceerde ‘rode lijst’. Bedreigingen zijn intensivering van de landbouw en het verlaten van traditionele graasgebieden en hooilanden, ontwatering en vervuiling, invasieve exoten, verstedelijking en aanleg van infrastructuur, zeggen de wetenschappers.

"Zowat al onze natuurlijke en halfnatuurlijke habitats behoren op EU-niveau tot een rode lijstcategorie, meestal wel tot de minst ernstige 'bijna in gevaar' tot 'kwetsbaar'", verduidelijkt Desiré Paelinck (INBO) de Vlaamse situatie. "Veel ervan zijn goed vertegenwoordigd in onze Europees beschermde gebieden. Dat neemt evenwel niet weg dat we ook over vegetaties beschikken die op Europees niveau bedreigd zijn, en van sommige hebben we een belangrijk oppervlakte en dus ook een belangrijke deelverantwoordelijkheid."

Het gaat onder meer om de landduinen in de Kempen, kalkmoerassen zoals in Mol en Kampenhout, graslanden en natte voedselarme gronden in onder meer De Kempen en dotterbloemgraslanden met belangrijke oppervlakten in de valleien van het Scheldebekken . "Sterk bedreigde" habitats komen in Vlaanderen niet voor, of zijn reeds volledig verdwenen. In alle Europese kustwateren zijn mosselbanken, zeegrasvelden en habitats van estuaria bedreigd. Vervuiling, vermesting, destructieve gevolgen van visserij en de aanleg van kustverdedigingen zijn de grootste bedreigingen op zee.

Uit cijfers die staatssecretaris voor de Noordzee Philippe De Backer (Open Vld) recent nog vrijgaf, bleek dat de stikstofvervuiling van het zeewater van de Noordzee veel te hoog blijft. "Die hoge stikstofconcentraties stimuleren de groei van een overdaad aan algen, die in sommige gevallen zelfs giftig zijn voor mens en zeedieren", aldus Kamerlid Bert Wollants. "Daarnaast zijn er ook aanwijzingen dat de Noordzee aan productiviteit inboet door de wanverhouding tussen stikstof en fosfaat."

Nog steeds is de stikstofvervuiling van het zeewater in de Noordzee te hoog. Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw is de vervuilingsgraad wel gedaald, maar met 29,8 mol stikstof/liter ligt die vervuilingsgraad nog steeds ver boven de Europese richtlijn van 15. "Aan dit tempo duurt het nog meer dan honderd jaar vooraleer we de doelstellingen bereiken", vreest Wollants. "Dat wil zeggen dat we meer inspanningen nodig hebben, bijvoorbeeld op vlak van waterzuivering en landbouw.”