Landongelijkheid wereldwijd veel groter dan gedacht
nieuwsEr komt steeds meer land in minder handen. Uit een nieuw rapport van de International Land Coalition blijkt dat maar liefst 70 procent van alle landbouwgrond in de wereld gerund wordt door 1 procent van de landbouwbedrijven. Dat heeft een impact op de klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit, volgens de onderzoekers.
Het rapport ‘Uneven Ground’ werpt een nieuw licht op de schaal en snelheid van de groeiende landongelijkheid. Het komt van de hand van de International Land Coalition, een samenwerking tussen ngo’s, landbouworganisaties, wetenschappelijke instellingen en VN-agentschappen.
Landbezit onder de loep
De onderzoekers tonen een trend aan van groeiende landongelijkheid in de meeste landen. Naast het direct eigenaarschap en de grootte van de landbouwbedrijven, keken ze ook naar de ‘contract farming’, een systeem waar de boer voor één of meerdere afnemers werkt. Daarnaast werden de kwaliteit en waarde van het land in ogenschouw genomen, alsook het aantal mensen dat geen grond bezit.
Die ‘grondloosheid’ blijkt het laagst te zijn in China en Vietnam, terwijl Latijns-Amerika hier het slechtst op scoort. In dat deel van de wereld bezit de armste helft van de mensen amper 1 procent van alle land. Het aandeel ‘smallholders’, landbouwers met weinig grond, is dan weer het grootst in Azië en Afrika. De grootste verschuiving van klein naar groot doet zich in Europa en de VS voor.
Sinds de jaren 1980 heeft de postkoloniale trend, waarbij kleine boeren kansen kregen via landhervorming, plaats moeten ruimen voor het vrijemarktdenken. Centraal daarbij stonden de efficiënte voedselvoorziening en de productie van exportgewassen. De eerlijke grondverdeling raakte op die manier in de verdrukking.
Die machtsbalans is sindsdien verder verschoven naar de agrobusiness. Het gevolg? Een steeds groter wordende ongelijkheid onder de plattelandsbevolking. Dat heeft geresulteerd in een enorme scheeftrekking waarbij 1 procent van de 608 miljoen boerderijen wereldwijd 70 procent van alle grond bezit. Zij produceren voornamelijk op industriële schaal voor de wereldmarkt.
Naar een kleinere schaal
Familiebedrijven en kleine boeren maken nog steeds 80 tot 90 procent van de landbouwbedrijven uit. Maar hun aandeel in landbezit en hun opbrengsten voor de handelsmarkt zijn in dalende lijn. "Dat veroorzaakt veel problemen”, zegt Ward Anseeuw van de International Land Coalition. “De concentratie van eigendom en controle resulteert in meer monoculturen en een intensievere landbouw.” Volgens de Coalition zorgt deze trend voor de vermindering van de bodemgezondheid en voor meer ontbossing in de wereld. Op hun beurt leidt dit naar armoede, werkloosheid, migratie en oorlog. Boeren die hun land verliezen, verhuizen immers naar de stad, waardoor de bevolkingsdruk er toeneemt.
Volgens de onderzoekers ligt de oplossing in meer landbouw op kleinere schaal. "Kleine boeren, familiebedrijven, inheemse bevolkingen en kleine gemeenschappen zijn veel voorzichtiger met het gebruik van land. Het gaat niet alleen om de investeringswinsten, het gaat om cultuur, identiteit en iets overdragen aan de volgende generatie. Zij zorgen veel beter voor de grond en op de lange termijn produceren zij meer op een stukje grond en vernietigen minder."
Raadpleeg het rapport.
Bron: Foodlog / De Standaard
