"Ik ken een boer die al een jaar tandpijn heeft"

Terwijl de Europese landbouwministers met mondjesmaat crisismaatregelen aankondigen, verbijten heel veel boeren hun miserie. Hoe hard de crisis precies toeslaat in de landbouwsector is niet altijd makkelijk in te schatten. Marijke Libert van De Morgen ging op bezoek bij Ludo en Liliane, en keerde terug met een schrijnend verhaal.

De journaliste bezocht het koppel samen met Riccy Focke, de coördinator van Boeren op een Kruispunt, de vereniging die land- en tuinbouwers in moeilijkheden adviseert. Focke kent Ludo en Liliane persoonlijk, maar zij hebben zich voorlopig nog niet bij de hulporganisatie aangemeld. Voorlopig redden ze het nog, vinden ze zelf. Maar hun wedervaren is onthutsend.

"We zitten in de problemen tot over onze nek", zegt Ludo. "Ik heb laatst weer mijn bank moeten aanspreken om mijn kaskrediet te verhogen. Ik moest de loonwerker, de dierenarts, de veevoederfabrikant betalen. Hun facturen blijven meestal liggen, maar op een bepaald moment moet je met geld voor de dag komen, want je hebt die mensen nodig. Almaar meer boeren verstoppen zich in huis wanneer een schuldeiser op het erf komt, maar dat is vluchten en dus geen oplossing".

Hoe boeren er dan nog in slagen een businessplan op te maken? "Waar heb je het over", antwoordt Ludo. "We staan elke dag voor verrassingen. Momenteel krijgen we 20 euro voor honderd liter melk. De kosten bedragen 25 cent per liter. Reken maar". Riccy Focke legt de journaliste uit dat 25 cent net genoeg is om de leveranciers te betalen. "Om leefgeld te hebben, zou hij nog 5 cent extra moeten krijgen en dan nog zou hij werken aan 4 euro bruto per uur".

Ludo gooit de map met openstaande facturen op tafel. Tientallen, misschien wel honderden rekeningen, met achteraan de totale schuld: 45.000 euro. "En blijven boeren, ge moet zot zijn, hé", zegt Ludo. "Ik heb een machine staan die dringend binnen moet voor onderhoud, maar dat kost me 3.750 euro. Ik heb dat geld niet". Momenteel komen Ludo en Liliane zelfs niet toe aan nieuwe kleren. Het enige waar ze niet op besparen, zijn de uitgaven voor de kinderen.

Focke doorbladert nog eens de map met facturen die netjes geperforeerd en geklasseerd zitten volgens graad van dringendheid. "Deze mensen doen dan nog de moeite om alles te ordenen. Veel boeren in moeilijkheden doen de enveloppen niet meer open. Is er geld op de rekening, dan betalen ze. Zelfs als er geen geld is om naar de Aldi te gaan. Vorige week was ik bij een gezin dat in de portefeuille nog 2 euro had zitten. Twee euro! Ze onderzochten wat ze in de daarop volgende week konden verkopen om nog wat leefgeld te hebben".

Volgend jaar wordt Ludo vijftig, maar een spaarcentje heeft hij niet. "Twee jaar geleden hebben we eens een paar dagen boven nul gestaan op de zichtrekening. Dat was nogal iets, het feit dat we konden zeggen 'we staan in plus'. Maar sindsdien nooit meer. Je hebt die map plus een kaskrediet van 75.000 euro. Dat betekent ruim 125.000 euro schulden. Ik probeer nu dekstieren te verkopen, want uit de melk haal ik niets. Mijn vrouw zegt het vaak als ze naar de stal trekt: nu ga ik weer melken, wetend dat we op elke druppel verlies lijden".

Riccy Focke is niet verbaasd, want hij hoort de verhalen elke dag. "Sommige verwarmen hun huis met één houtkachel. Dat betekent kou lijden in de winter. Andere boeren gaan tot het uiterste in hun besparingswoede. Ludo zal zulke zaken niet doen, maar wij hebben mensen in ons bestand van wie de auto niet meer verzekerd is. We hebben een glastuinder die dit jaar geen verzekeringspremie betaald had tegen hagel en van wie de serre nu door de hagel kapot is. Alles weg".

"En ten slotte heb je de zorg voor de eigen persoon die wegvalt", gaat Focke verder. "Er zijn landbouwers die hun sociale bijdragen niet meer betalen. Ze zijn niet meer verzekerd tegen kleine risico's. Ik ken een boer die al een jaar tandpijn heeft. En ik ken een mevrouw in de tuinbouw die kapotte knieën heeft maar die elke dag op haar knieën sla afsnijdt. En dan spreek ik niet van de talloze mensen die zwaar depressief zijn".

Nota: de namen van de geïnterviewde boeren zijn fictief